Nathan Eklund: “Trip to the Casbah” (Jazz Excursion Records)
Από τις αρχές αυτής της δεκαετίας ο τρομπετίστας Nathan Eklund απ’ το Σιάτλ έχει ξεκινήσει τη δύσκολη προσπάθεια να καθιερωθεί στη σκηνή της Νέας Υόρκης και σαν session μουσικός και σαν leader. Και στους δύο ρόλους δεν τα πάει καθόλου άσκημα, αφού οι ηχογραφήσεις και οι εμφανίσεις με εμπορικά και γνωστά ονόματα (Spyro Gyra, Richie Cole, Chuck Loeb, Joe Lovano) του παρέχουν τα προς το ζην, ενώ οι δικές του δουλειές βρίσκονται σταθερά σε υψηλά επίπεδα.

Η πετυχημένη πορεία συνεχίζεται με το ευχάριστο, μοντέρνο και αισθητικά απαιτητικό mainstream του τρίτου του άλμπουμ, όπου τον βρίσκουμε να παρουσιάζει 9 δικές του συνθέσεις, πλαισιωμένος από τον εξαιρετικό σαξοφωνίστα Donny McCaslin, τον John Hart (κιθάρα), τον Bill Moring (μπάσο) και τον Tim Horner (τύμπανα). Οι τρεις τελευταίοι έχοντας δουλέψει μαζί για αρκετά χρόνια ως τρίο, κινούνται με άνεση και σιγουριά από το ξεκίνημα του CD, με το ζωηρό groove που στήνουν στο “Toboggan Ride” και το δυνατό σουίνγκ και το παιχνίδι με τα τετράμετρα στο “Passing Trains”. Ο Eklund αισθάνεται και ακούγεται καλύτερα στις μεσαίες νότες του οργάνου του, αντίθετα με τον McCaslin που κινείται διαρκώς πάνω – κάτω σ’ όλη τη γκάμα του τενόρου, όπως τους ακούμε χαρακτηριστικά στο “South Chelan”. Σε αυτό το κομμάτι και το “Trip to the Casbah, Part 2” βρίσκουν την καλύτερη χημεία οι πέντε μουσικοί, ενώ στο “Hand Picked from Her Garden”, το “Happiness Is…” και το “Trip to the Casbah, Part 1” ο τρομπετίστας δοκιμάζει τον ήχο του σε ντουέτο διαδοχικά με καθένα από τα μέλη της rhythm section.
Επαφή: www.nathaneklund.com

Jazz & Tzaz, Οκτώβριος 2009

Το τζαζ αυτί των New York Times
Άλλο πράγμα να γράφεις σε ένα εξειδικευμένο μουσικό περιοδικό κι άλλο να γράφεις για τη μουσική σε μια εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας και να βλέπεις τα κείμενά σου όχι μόνο να δημοσιεύονται λίγες μέρες ή και ώρες αφού ολοκληρωθούν, αλλά και να φτάνουν σε εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο. Κι είναι διαφορετικό το να αναπαράγεις δελτία τύπου, ή να γράφεις σαν ρεπόρτερ, καλύπτοντας γεγονότα και καταγράφοντας δηλώσεις κι άλλο το να αναλύεις, να κριτικάρεις και να διατυπώνεις προσωπικές απόψεις.
Ο Ben Ratliff είναι συντάκτης των New York Times από το 1996. Συνήθως γράφει για την τζαζ, αλλά δεν είναι καθόλου σπάνιο τη μια μέρα να δούμε ένα κείμενό του για τον πιανίστα Steve Kuhn και την επόμενη ένα άλλο για τους Sonic Youth, το φανκ γκρουπ Maze, ή τους Pantera. Ή να περιγράφει τις ενορχηστρώσεις του Gil Evans και τα σόλο του Miles Davis στο “Miles Ahead” και ύστερα να αναλύει την επίδραση της κιθάρας του Tony Iommi στο σημερινό μέταλ. Αναμενόμενο θα ‘λεγε κανείς, αφού μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο διαβάζοντας το Rolling Stone, τη Village Voice και το Creem και τα άρθρα και τα βιβλία του Robert Palmer, του Greil Marcus και του Nik Cohn, ή από την άλλη ότι δεν θα μπορούσε να διατηρεί μια μόνιμη θέση σε έντυπο αυτού του βεληνεκούς γράφοντας μόνο για την τζαζ. Εκεί που δεν χωρά αμφιβολία είναι ότι από το πρώτο του άρθρο που αναφερόταν στον Sonny Sharrock και δημοσιεύτηκε στο καναδέζικο περιοδικό Coda μέχρι σήμερα, όποιο και να είναι το θέμα του το προσεγγίζει με έναν προσωπικό, ξεχωριστό τρόπο.
Αυτή η ιδιαιτερότητα προβάλλεται και στα τρία βιβλία που έχει κυκλοφορήσει. Το “Jazz: A Critic’s Guide to the 100 Most Important Recordings” (Times Books, 2002) είναι μια επιλογή των 100 σημαντικότερων κατά το συγγραφέα δίσκων της τζαζ, που καλύπτει όλη την περίοδο της δισκογραφημένης ιστορίας της, από την πρώτη γνωστή ηχογράφηση που έγινε από την Original Dixieland Jazz Band το 1917, μέχρι το 2001 και περιλαμβάνει συνήθεις επιλογές όπως το “A Love Supreme”, το “Kind of Blue” και το “The Shape of Jazz to Come”, αλλά και απροσδόκητες προτιμήσεις όπως το “Coisas” του Moacir Santos, το “Vamonos Pa’l Monte” του Eddie Palmieri και το “Jazz Poet” του Tommy Flanagan.

Το “Coltrane: The Story of a Sound” (Faber and Faber, 2007) δεν είναι η συνηθισμένη βιογραφία του John Coltrane. Ο Ratliff περιορίζεται σε ελάχιστα βιογραφικά στοιχεία και εστιάζει στον ήχο του σαξοφωνίστα, μελετώντας την εξέλιξή του από τις πρώτες, λιγότερο γνωστές ηχογραφήσεις, πριν παίξει με τον Miles Davis και πριν ξεκινήσει την προσωπική του καριέρα, και προσπαθώντας να περιγράψει τι κάνει αυτό τον ήχο τόσο μοναδικό και πώς επηρέασε τις επόμενες γενιές.

Τέλος στο καινούριο του βιβλίο ‘The Jazz Ear: Conversations Over Music” (Times Books, 2008) ακούει δίσκους και συζητά με 15 γνωστούς τζάζμεν (Wayne Shorter, Pat Metheny, Andrew Hill, Sonny Rollins, Ornette Coleman, Maria Schneider, κα), ακολουθώντας μια αντίστροφη διαδικασία από αυτή του φημισμένου Blidfold Test που ξεκίνησε από τον Leonard Feather στο Downbeat τη δεκαετία του ‘40. Αντί να δει πώς θα αντιδράσουν ακούγοντας -χωρίς να τους έχει πει εκ των προτέρων περί τίνος πρόκειται- δικές του επιλογές, τους αφήνει να διαλέξουν οι ίδιοι τα κομμάτια που θα ακούσουν και σκιαγραφεί τα πορτρέτα τους, δίνοντάς τους την αφορμή για μια ελεύθερη συζήτηση που ξεκινά από αυτά που γνωρίζουν και αγαπούν, αποκαλύπτοντας με ποιο τρόπο ακούνε, τι προσέχουν και τι τους ενθουσιάζει και μιλώντας στη γλώσσα που ξέρουν καλύτερα: τη μουσική.

Συνέντευξη με τον Ben Ratliff
Πώς ξεκίνησες να γράφεις για τη μουσική;
Έγραφα κάποια κείμενα στην εφημερίδα που βγάζαμε στο γυμνάσιο και το πανεπιστήμιο, αλλά έπαιξαν μεγάλο ρόλο δυο σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν όταν ήμουν στο πανεπιστήμιο.
Το πρώτο ήταν ότι ήμουν τυχερός γιατί είχαμε έναν καταπληκτικό ραδιοφωνικό σταθμό στο Columbia, τον WKCR και από την ανάμιξή μου στο σταθμό αυτό έμαθα γρήγορα πολλά για την τζαζ. Έτσι για 3 χρόνια μέσα στη δεκαετία του ’80 είχα τη δυνατότητα να ακούω εκατοντάδες δίσκους, χωρίς να αναγκάζομαι να τους αγοράζω, και άρχισα να καταλαβαίνω πώς λειτουργεί η τζαζ.
Το άλλο ήταν ότι στο Columbia παρακολούθησα ένα μάθημα ειδικά για το γράψιμο κριτικής τέχνης, που δίδασκε ένας άνθρωπος που θαύμαζα πολύ, ο Gary Giddins, που έγραφε τζαζ κριτικές στη Village Voice.
Με ενδιαφέρουν οι καλές κριτικές σε όλα τα είδη της τέχνης. Ξεκίνησα να διαβάζω κριτικές για οπτικές τέχνες, για θέατρο, χορό, μουσική και κινηματογράφο από αμερικάνους κριτικούς όπως οι Pauline Kael, James Agee, Dwight Macdonald, Manny Farber, Martin Williams, Whitney Balliett, Arthur Danto και Otis Ferguson. Όλα αυτά τόνωσαν το ενδιαφέρον μου. Διάβασα και πολλούς άγγλους κριτικούς. Δυστυχώς εκτός από ελάχιστους που γράφουν στα ισπανικά και τα πορτογαλέζικα, με επηρέασαν πολύ λίγοι κριτικοί (ειδικά της μουσικής) από τον υπόλοιπο κόσμο, γιατί η δουλειά τους δεν μεταφράζεται αρκετά κι αυτό είναι πρόβλημα.

Το γράψιμο για τη μουσική, τουλάχιστον κρίνοντας από τη δική μου εμπειρία, πηγάζει από τη βαθιά αγάπη για τη μουσική και από την ανάγκη να μιλήσει κανείς γι αυτήν. Τι συμβαίνει με σένα;
Συμφωνώ. Αυτό που έχει σημασία για μένα είναι να γράφω γι αυτήν, γιατί είμαι καλύτερος στο να γράφω από το να μιλώ.

Εκτός από τη τζαζ γράφεις και το ροκ και για άλλα μουσικά είδη. Ποιες θεωρείς ότι είναι οι κυριότερες αισθητικές διαφορές μεταξύ τζαζ και ροκ;
Μέχρι ένα σημείο οποιοσδήποτε ακούει μουσική αξιολογεί την παράδοση. Οι διαφορές βρίσκονται ανάμεσα στην ηλικία και το πολιτιστικό υπόβαθρο που έχει το ακροατήριο. Δυστυχώς για να απαντήσω αυτή την ερώτηση χρειάζεται ένα ολόκληρο βιβλίο.

Τα κείμενά σου προφανώς φτάνουν σε πολλούς ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Πιστεύεις ότι η μουσική κριτική έχει δύναμη επιρροής στην εποχή μας;
Όχι μεγάλη. Αντίθετα η διαφήμιση εξακολουθεί να έχει μεγάλη επιρροή. Κριτική και διαφήμιση είναι πάντα σε πόλεμο μεταξύ τους, ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε.

Η τζαζ κριτική έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου;

Σκοπός της τζαζ δεν είναι να περιφρονεί και να ποδοπατά το παρελθόν. Λατρεύω τον Ornette Coleman και πολλοί που νιώθουν το ίδιο για εκείνον νομίζουν ότι ο Ornette πιστεύει κάτι τέτοιο για τη τζαζ, αλλά κάνουν λάθος. Η τζαζ έχει να κάνει με το γενικότερο πλαίσιο και τις βαθμιαίες αλλαγές. Οι κριτικοί κάποτε χρησιμοποιούσαν το σύνολο της ιστορίας της ως πλαίσιο, γιατί η μουσική αυτή τότε φαινόταν πολύ νέα. Τώρα έχει φτάσει τα 100 χρόνια και έτσι χρησιμοποιούμε μόνο τα τελευταία 40 χρόνια ως πλαίσιο. Πέρα από αυτό θεωρώ ότι έχουν αλλάξει πολύ λίγα πράγματα. Οι κριτικοί εξακολουθούν να εξαρτώνται από την ευφυΐα των μουσικών. Πάντως έχει επέλθει και μια άλλη μεγάλη αλλαγή. Είναι πολύ λιγότερο δημοφιλής και έτσι οι κριτικοί της τζαζ αναγκάζονται να γράφουν και για άλλα πράγματα. Γράφουν για την τζαζ σαν μια δυνατότητα ανάμεσα σε μια τεράστια μουσική ποικιλία. Έτσι όλο και λιγότεροι έχουν πολλές ειδικές γνώσεις για τη τζαζ.

Γίνεται συχνά λόγος για τη δυσκολία προσέγγισης της τζαζ από το μέσο ακροατή. Από την άλλη όπως είχε πει ο Duke Ellington οι ακροατές πρέπει να αισθάνονται αυτά που παίζουν οι καλλιτέχνες, να γίνονται μέρος της μουσικής και το τελευταίο που χρειάζεται είναι να αναλύουν αυτά που κάνουν. Ποια είναι η γνώμη σου;
Δεν χρειάζεται να είσαι μουσικός για να σου αρέσει οποιοδήποτε είδος. Είτε σε ενδιαφέρει να ακούς (ή και να χορεύεις), είτε όχι.

Ερχόμενος σε επαφή με πολλούς μουσικούς είναι φυσικό να γίνεσαι φίλος με κάποιους από αυτούς. Αυτό επηρεάζει το να αντιμετωπίζεις με κριτικό μάτι τη δουλειά τους;
Ισχύει το συνηθισμένο δημοσιογραφικό πρωτόκολλο. Είμαι προσεκτικός στο θέμα του ποιους κάνω φίλους μου. Έχω πολλούς γνωστούς που είναι μουσικοί της τζαζ, αλλά δεν πηγαίνω στα πάρτι τους, ούτε κάνω διακοπές μαζί τους. Αυτό είναι όλο και δεν είναι δύσκολο.

Θα ήθελες να μας πεις μερικούς από τους αγαπημένους σου κριτικούς, αλλά και τους συγγραφείς που σε έχουν επηρεάσει;
Αναφέρω μερικούς από αυτούς που μου αρέσουν αυτό τον καιρό: Robert Cantwell, Nik Cohn, Whitney Balliett, Alex Ross, John Darnielle, A. B. Spellman, Charles Keil, Christopher Small, Hermano Vianna, Thomas Hardy, Jon Caramanica, James Wood, Randall Jarrell, Antonio Riserio, Alma Guillermoprieto, Peter Carey, Roberto Bolaño, Joan Didion, George Grossmith, John McGahern, Marcel Proust, Oscar Wilde και η γυναίκα που γράφει στο blog arrozconbeans.com.

Στα κείμενά σου συνήθως εκφράζεις εντελώς προσωπικές απόψεις. Τι περιορισμοί υπάρχουν όταν γράφει κανείς για μια μεγάλη εφημερίδα όπως οι NYT;
Δεν μπορώ να βρίζω και να μιλώ πολιτικά. Δεν είναι και λίγο, αλλά αυτό ισχύει.

Τι κάνουν οι NYT για να αντιμετωπίσουν τη διεθνή κρίση που υπάρχει στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης:
Προσπαθούν να είναι η καλύτερη εφημερίδα, υποθέτω. Βέβαια η κρίση δεν σχετίζεται με το να κάνεις παραδοσιακή δημοσιογραφία, αλλά με το επιχειρηματικό μοντέλο της παραδοσιακής δημοσιογραφίας.

Πότε προγραμματίζεις να κυκλοφορήσεις το επόμενο βιβλίο σου; Τι θέμα θα έχει;
Δεν μπορώ να μιλήσω γι αυτό, γιατί είμαι ακόμη στο αρχικό του στάδιο και μπορεί να αλλάξει εντελώς πριν το ολοκληρώσω.

Jazz & Tzaz, Οκτώβριος 2009

Για πρώτη φορά φέτος το Φεστιβάλ Επιστημονικής Φαντασίας Ερμούπολης, που έκλεισε τα πέντε του χρόνια, φιλοξένησε στο θέατρο Απόλλων δύο συναυλίες. Έτσι πέρα από την καθιερωμένη τζαζ προσφορά της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων, χάρισε στους φίλους και μη του φανταστικού και την εμφάνιση ενός νέου συγκροτήματος του εγχώριου εναλλακτικού ροκ.

από αριστερά: Γιώργος Κοντραφούρης, Γιάννης Κασσέτας, Βαγγέλης Κοτζάμπασης, Αλέξανδρος Βήχος

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου ανέβηκε στη σκηνή του θεάτρου ο κορυφαίος για πολλούς (όπως και για μένα) έλληνας τζάζμαν παρέα με το νεανικό του Baby Trio. Ο Γιώργος Κοντραφούρης μετά από μια σπουδαία πορεία που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’80, φαίνεται πως έχει βρει τη φωνή του στο χάμοντ. Χωρίς αυτό να σημαίνει φυσικά ότι έχει εγκαταλείψει το πιάνο, όποιος παρακολούθησε τη συναυλία μπορούσε μεμιάς να καταλάβει ότι απολαμβάνει όσο τίποτα άλλο το ζεστό και γκρούβι ήχο αυτού του ηλεκτρικού οργάνου κι ότι έχει τον τρόπο να μεταφέρει αβίαστα αυτό το συναίσθημα στον ακροατή. Πέρα από τη φοβερή του δεξιοτεχνία, έχει μια απίστευτα βαθιά γνώση της τζαζ παράδοσης που τον εφοδιάζει με ανεξάντλητα εκφραστικά εργαλεία. Παίζοντας ένα μιάμισης περίπου ώρας σετ με συνθέσεις των συντελεστών του γκρουπ (οι περισσότερες από το άλμπουμ “The Main Course” που κυκλοφορεί αυτές τις μέρες) το Baby Trio, έδειξε ότι είναι ένα πραγματικό working group, που τα μέλη του επικοινωνούν χωρίς καν ένα νεύμα. Ο Γιάννης Κασσέτας, ένας από τους καλύτερους σαξοφωνίστες της γενιάς του, που συνήθως είναι το έξτρα μέλος του τρίο, με το τενόρο του πρόσθετε στον ήχο όγκο και δύναμη. Ο κιθαρίστας Αλέξανδρος Βήχος, που βρίσκεται ακόμη στα φοιτητικά του χρόνια και ο ντράμερ Βαγγέλης Κοτζάμπασης είχαν μια δυσανάλογη με την ηλικία τους ωριμότητα και ευχέρεια στον αυτοσχεδιασμό, δείγμα του πώς μια πληθωρική παρουσία έχει τη δύναμη να συμπαρασύρει τα παιδιά με περίσσευμα ταλέντου.

Η Μητέρα Φάλαινα Τυφλή είναι μια καινούρια μουσική κολεκτίβα που στις εμφανίσεις της δημιουργεί ατμόσφαιρα γιορτής και άμεση σχέση με το κοινό. Αυτή τη σχέση προσπάθησε να καλλιεργήσει τη δεύτερη μέρα του φεστιβάλ (Σάββατο, 17 Οκτωβρίου), ο ηγέτης του γκρουπ Διαμαντής Διαμαντίδης, παρόλο που είχε στη διάθεσή του μόνο τρία από τα υπόλοιπα 11 μέλη του γκρουπ. Στη μίνι τους εκδοχή, με τον ίδιο στην κιθάρα και το τραγούδι και τις τρεις κοπέλες του συγκροτήματος στα βιολιά και το τσέλο, πρόβαλαν την ακουστική πλευρά του ήχου τους, που ευνοούσε τον αφηγηματικό χαρακτήρα της μουσικής τους και τις συνεχείς αναφορές στον κινηματογράφο. Το ρεπερτόριό τους, ένα δουλεμένο άθροισμα διασκευών και δικών τους συνθέσεων από το επερχόμενο πρώτο άλμπουμ της Φάλαινας, αν και άγνωστο κατάφερε να περάσει στην πλειοψηφία του πιο περιορισμένου σε σχέση με την προηγούμενη μέρα κοινού, δίνοντας δείγματα γραφής ενός υποσχόμενου συνόλου.

Ο Λόγος των Κυκλάδων, 22/10/2009

από αριστερά: Αίγλη Δράκου, Ειρήνη Σισκάκη, Τζωρτζίνα Κοκκινάκη

O Joel Yennior (κέντρο) με τους Gypsy Schaeffer

Μέσα κι έξω από την Either/Orchestra
Θυμίζοντας τις παλιές μέρες, τότε που οι μουσικοί της τζαζ ξεκινούσαν την καριέρα τους μέσα από τις big band, στην εικοσάχρονη πορεία της η Either/Orchestra έχει αναδείξει μουσικούς που κάνουν σήμερα σπουδαία καριέρα, όπως ο John Medeski και ο Matt Wilson. Από τις τάξεις της ξεπήδησαν κι ο τρομπονίστας Joel Yennior με το σαξοφωνίστα Jeremy Udden. Βασικό τρομπόνι της ορχήστρας εδώ και δέκα χρόνια ο πρώτος, ενώ ο δεύτερος συμμετείχε στα τρία τελευταία της άλμπουμ και ήταν κι εκείνος βασικό μέλος της μέχρι πρόσφατα. Απ’ αυτή τη θητεία στο γνωστό και πετυχημένο σύνολο του Russ Gershon έχουν κι οι δυο τους κληρονομήσει αφενός την κλίση προς το μεγάλο, τον απλωμένο ήχο – παρόλο που τα δικά τους σχήματα είναι ολιγομελή – και αφετέρου τη διάθεση να πειραματίζονται έχοντας σταθερή τους βάση την παράδοση.

Την ευθεία σχέση με την παράδοση φανερώνει το όνομα του γκρουπ στο οποίο είναι ηγέτης ο Joel Yennior μαζί με το σαξοφωνίστα Andy Voelker, αφού το Gypsy Schaeffer ήταν ένας γνωστός οίκος ανοχής της Νέας Ορλεάνης, που φιλοξενούσε τους μεγάλους του ντίξιλαντ και του σουίνγκ. Αλλά το βοστονέζικο κουαρτέτο δεν κάνει καμιά προσπάθεια να αναβιώσει εκείνη την εποχή. Στο “New Album” όπως και στα δύο προηγούμενα CD τους (“Gypsy Schaeffer” και “Portamental”) συνδυάζοντας τη νεανική ορμή με τη σιγουριά του βιρτουόζου, ξεκινούν κατά κανόνα από γνωστό έδαφος με αναγνωρίσιμες μελωδίες και μέτρημα πάνω στην κίνηση του σουίνγκ για να ανοιχτούν σε ελεύθερες συνομιλίες και περιπλανήσεις γύρω από το χαλαρό αρμονικό πλαίσιο που τους παρέχει το ότι δεν χρησιμοποιούν κανένα όργανο που να παίζει συγχορδίες. Με ισότιμα μοιρασμένους ρόλους και σε εκτελεστικό και σε συνθετικό επίπεδο, καθώς τα περισσότερα κομμάτια είναι γραμμένα από όλους μαζί, συγκροτούν μια τέλεια δεμένη ομάδα, όπου καθένας συνευρίσκεται με τον άλλο εντελώς διαισθητικά και η δημιουργία πηγάζει με φυσικό τρόπο.

Ο Jeremy Udden κατάγεται από το Plainville, μια αγροτική κωμόπολη της Μασαχουσέτης, που έδωσε το όνομά της στο συγκρότημα και το δεύτερο άλμπουμ του. Παίρνοντας στοιχεία από τον ήχο της υπαίθρου και τις παιδικές του αναμνήσεις, τα νεανικά του ροκ και αλτέρνατιβ κάντρι ακούσματα και την τεράστια ποικιλία έκφρασης και επιλογών της τζαζ που διδάχθηκε στο New England Conservatory, μελετώντας μετά μανίας τα σόλο του Lee Konitz και πολύ περισσότερο πάνω στη σκηνή, βλέπει την παράδοση μέσω της αμερικάνικης ενδοχώρας. Ανάλογη είναι και η επιλογή των οργάνων που πλαισιώνουν το άλτο και το σοπράνο του (pedal steel, ακουστική και ηλεκτρική κιθάρα, μπάντζο, κοντραμπάσο και τύμπανα) που θα ταίριαζαν σε ένα τυπικό γκρουπ που παίζει αμερικάνα και δεν είναι λίγες οι φορές που μοιάζει να πλευρίζει τον ήχο και το mood των Wilco. Σε μερικά κομμάτια (“Curbs”, “Big Lick”) ο ηλεκτρισμός και η δύναμη του ροκ παίρνουν το πάνω χέρι. Οι εξορμήσεις του Udden από την εξοχή στο νεοϋορκέζικο downtown κι αντίστροφα αποκαλύπτουν πλήθος χρωμάτων και δημιουργούν ένα γόνιμο περιβάλλον για αυτοσχεδιασμό.

Επαφή: www.gypsyschaeffer.com, www.jeremyudden.com

O Jeremy Udden (δεύτερος από δεξιά) με τους Plainville

Σε μια κοινή τους συνέντευξη ο Joel Yennior και ο Jeremy Udden μιλούν για την καριέρα τους στην Either/Orchestra και πέρα από αυτήν και για τη σημερινή κατάσταση στην Αμερική.

Θα θέλατε να μας πείτε δυο λόγια για τις εμπειρίες που είχατε παίζοντας με μια ορχήστρα σαν την Either/Orchestra;
Joel Yennior: Άρχισα να παίζω με την ορχήστρα το 1998, αμέσως μόλις αποφοίτησα από το New England Conservatory της Βοστόνης. Ήταν μια ιδανική στιγμή καθώς μετά τις σπουδές προσπαθούσα να ξεκινήσω την καριέρα μου. Και στον Jeremy και σε μένα προσφέρθηκε η ευκαιρία να αποκτήσουμε πολύτιμη εμπειρία με το να παίζουμε, να περιοδεύουμε και να ηχογραφούμε. Για διάφορους λόγους η Either/Orchestra είναι διαφορετική από τις περισσότερες ορχήστρες. Ο πρώτος κι ο κυριότερος είναι το δημιουργικό πνεύμα και το προοδευτικό όραμα του γκρουπ. Δίνει έμφαση στο να παίζει νέες συνθέσεις και να ψάχνει νέους τρόπους να επεκτείνει το εύρος του ρεπερτορίου του. Ο Russ Gershon έχει έναν πολύ οργανικό τρόπο να διευθύνει την ορχήστρα. Αντί να γράφει πλήρεις ενορχηστρώσεις και να βάζει τους μουσικούς να ερμηνεύουν τη μουσική του, συχνά φέρνει σχεδιαγράμματα των ιδεών του και ζητά από τα μέλη να συμβάλλουν προσθέτοντας αρμονίες, αναπτύσσοντας τη ρυθμική αίσθηση και προτείνοντας νέες ιδέες και αλλαγές στις φόρμες. Είναι μια πολύ δημοκρατική προσέγγιση και το αποτέλεσμα είναι κάθε μέλος της ορχήστρας να έχει ουσιώδη ρόλο στη μουσική, από τη σύλληψή της μέχρι τις διαδοχικές εκτελέσεις της. Για το λόγο αυτό είχαμε πολύ λίγες αλλαγές στη σύνθεση της ορχήστρας όλα αυτά τα χρόνια. Κάθε φορά που πρέπει να γίνει μια αλλαγή είναι μια δύσκολη διαδικασία μέχρι το νέο μέλος να ενταχθεί πλήρως και να αρχίσει να καθιερώνει την προσωπικότητά του.
Jeremy Udden: Η Either/Orchestra συνδύαζε με υπέροχο τρόπο την εμπειρία της big band και του μικρού σχήματος. Στις πρόβες αισθανόμασταν σαν να είμαστε σε ένα ολιγομελές γκρουπ. Όλοι είχαμε λόγο στις ενορχηστρώσεις και είχαμε την ελευθερία να προσφέρουμε τις συνθέσεις μας. Πάνω στη σκηνή είμαστε μια big band από πλευράς σόλο. Καθένας είχε ένα σόλο σε κάθε σετ, που είχε το περιθώριο να το τραβήξει όσο ήθελε, αλλά ένιωθες ότι έπρεπε να τα πεις όλα με αυτό. Θεωρώ όλα τα μέλη της ορχήστρας αδέλφια μου. Έμαθα πολλά και χρωστώ πολλά στον Russ. Ήταν η πρώτη φορά που έκανα μεγάλες περιοδείες (στην Αμερική, την Ευρώπη και την Αφρική) και έπαιξα σε μεγάλα φεστιβάλ μπροστά σε πολύ κόσμο. Η εμπειρία να είσαι δημιουργικός με το ίδιο υλικό κάθε βραδιά μπροστά σε διαφορετικό ακροατήριο είναι κάτι που δεν διδάσκεται στα σχολεία. Συνδέθηκα πολύ με τον Russ γιατί και οι δυο μας προερχόμαστε από ροκ μπακγκράουντ.

Πώς είναι να ξεκινά κανείς κάτι δικό του μετά από τη συνεργασία του με ένα διάσημο όνομα; Ποιες ήταν οι κυριότερες δυσκολίες που αντιμετωπίσατε;
JY: Λόγω μεγέθους η Either/Orchestra προσφέρει σχετικά λίγες ευκαιρίες για κάθε μέλος της να σολάρει. Όλοι βέβαια είναι εξαιρετικοί σολίστες και παίζουν παράλληλα και σε δικά τους σχήματα. Το ότι είμαι μέλος της βοήθησε και τα δικά μου γκρουπ (τους Gypsy Schaeffer και το τρίο μου) να γίνουν γνωστά. Η κυριότερη δυσκολία, ας την πούμε πρόκληση, του να ξεκινά κανείς ένα νέο σχήμα, είναι το ότι ξαφνικά βρίσκεται να έχει την ευθύνη για τα πάντα. Χρειάζεται ιδιαίτερα προσόντα για να οργανώνεις, να κάνεις την παραγωγή, να κλείνεις συναυλίες, να προμοτάρεις κτλ. Οι περισσότεροι μουσικοί επικεντρώνονται στην καλλιτεχνική πλευρά και δυσκολεύονται να ασχοληθούν με μπίσνες. Και τα τρία CD των Gypsy Schaeffer όπως και το καινούριο με το τρίο μου είναι ανεξάρτητες παραγωγές, οπότε δεν υπήρχε εταιρεία για να βοηθήσει στην παραγωγή και την προώθησή τους. Έτσι οφείλω πολλά από όσα κατάφερα να μάθω στον Russ και την Either/Orchestra, αφού εκείνος, μέσω της εταιρείας του Accurate Records, έχει κυκλοφορήσει αρκετά CD της ορχήστρας και άλλων μουσικών.
JU: Αντιλήφθηκα αμέσως πόσο δύσκολο είναι να είσαι ο ηγέτης και ο οργανωτής και αυτό με έκανε να σέβομαι ακόμη περισσότερο τον Russ. Το να είσαι οργανωτής, συνθέτης, εκτελεστής, μάνατζερ και όλα αυτά είναι πολύ δύσκολο, κι ύστερα πρέπει να τα ξεχάσεις όλα αυτά και να κάνεις ένα τέλειο σόου πάνω στη σκηνή. Είναι μια δύσκολη ισορροπία. Όταν πήγα στη Νέα Υόρκη έφυγα από την ορχήστρα και για να βρω καλά γκιγκ έπρεπε να προσπαθήσω μόνος μου. Έπρεπε να αρχίσω από το μηδέν για να φτιάξω κάτι δικό μου. Είναι μεγάλη η πρόκληση και είναι μακρύς ο δρόμος για να φτιάξεις κάτι με διάρκεια όπως έκανε ο Russ.

Οι περιοδείες σας με την ορχήστρα σε όλο τον κόσμο σας επηρέασε μουσικά;
JY: Πάρα πολύ. Είναι φυσικό να επηρεάζεσαι κάθε φορά που γνωρίζεις νέα μέρη και ανθρώπους. Εμένα προσωπικά περισσότερο από κάθε ειδική επιρροή που έχει να κάνει με στυλ, νομίζω ότι τα ταξίδια με βοήθησαν να διευρύνω την οπτική της μουσικής μου και της θέσης μου ως πολίτης του κόσμου.
JU: Και μένα με επηρέασε πάρα πολύ. Κυρίως στο ότι προσπαθώ να μεταφέρω αυτές τις εμπειρίες στο συγκρότημά μου και στο ακροατήριο. Συνειδητοποίησα ότι ο κόσμος είναι τεράστιος, ότι υπάρχει πολύ περιθώριο να κάνεις μουσική και ότι με αυτού του είδους τη μουσική κάνεις τον κόσμο καλύτερο. Οι καλλιτέχνες εμπνέουν το ακροατήριο και το αντίστροφο. Οι μουσικοί της τζαζ, του ροκ, της Αιθιοπίας και από τα διάφορα μέρη που ταξίδεψα δεν θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν πολύ τη μουσική μου. Αποτελούν μέρος των εμπειριών μου και αυτό αντικατοπτρίζεται στη μουσική που κάνω.

Και οι δυο σας έχετε περάσει το μεγαλύτερο κομμάτι της καριέρας σας στη Βοστόνη. Πόσο διαφορετική βρίσκετε τη σκηνή της σε σχέση με εκείνη της Νέας Υόρκης;
JY: Αν και μεγάλωσα πολύ κοντά στο Μανχάταν και πηγαίνω εκεί πολύ συχνά, δεν έζησα ποτέ εκεί μόνιμα και γι αυτό όποτε βρεθώ εκεί αναζωογονούμαι. Η Νέα Υόρκη έχει μια ενέργεια και μια ζωντάνια που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο. Υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση μουσικών ταλέντων σε σχέση με τη Βοστόνη και περισσότερες ευκαιρίες να δουλέψεις με ονόματα, αλλά όχι αναγκαστικά και περισσότερες ευκαιρίες για τους μουσικούς. Η σκηνή της Βοστόνης έχει τρομερά μεγάλη ποικιλία, μπορείς να ακούσεις κυριολεκτικά οποιοδήποτε είδος και λόγω του Berklee και του New England Conservatory, υπάρχει πάντοτε μεγάλος αριθμός από σπουδαία νέα ταλέντα. Υπάρχει μια πραγματική αίσθηση της κοινότητας ανάμεσα στους μουσικούς και ένα δυνατό δημιουργικό πνεύμα που παράγει τόνους εφευρετικής μουσικής. Μου πρόσφερε σπουδαίες ευκαιρίες και για να παίζω και για να διδάσκω, αλλά είμαι ευτυχής που βρίσκομαι κοντά στη Νέα Υόρκη και μπορώ να πηγαίνω εκεί όποτε θέλω.
JU: Κάθε στιγμή που έζησα ως μουσικός στη Βοστόνη ήταν πολύτιμη. Καθώς η σκηνή της είναι μικρότερη βρέθηκα σε διάφορα σχήματα από τα οποία έμαθα πολλά. Η Νέα Υόρκη είναι τόσο μεγάλη που πρέπει να κάνεις τις επιλογές σου. Πρέπει να μοχθήσεις για κάθε γκιγκ και στην περίπτωσή μου αυτό με έκανε να κάτσω και να σκεφτώ τι μουσική ήθελα να κάνω και να αφοσιωθώ σε αυτήν. Πάντως έχω θετική άποψη για τη Νέα Υόρκη. Οι μουσικοί θέλουν να παίζουν συνεχώς! Γίνονται συνεχώς σέσιον και καθένας θέλει να μάθει και να εμπνευστεί από τον άλλο. Όταν έφυγα από τη Βοστόνη δεν αισθανόμουν έτσι. Έκανα πρόβες και έπαιζα σε σταθερή βάση με την E/O, έπαιζα και σε άλλα γκιγκ, αλλά δυσκολευόμουν να ξεκινήσω κάτι καινούριο και κατά κάποιο τρόπο ήμουν σε μια ρουτίνα. Όμως στη Βοστόνη ζουν πολλοί από τους καλύτερους μουσικούς του κόσμου και μου λείπουν.

Μιλήστε μας λίγο για τη συνθετική σας προσέγγιση.
JY: Πριν γράψω ο,τιδήποτε στο χαρτί προσπαθώ να ακούσω μέσα μου τη μουσική. Όχι μόνο τη μελωδία, αλλά μια πλήρη «τρισδιάστατη» εικόνα του κομματιού με το ρυθμό, την αρμονία, τις γραμμές που κάνουν αντίστιξη κτλ. Συχνά κάθομαι στο πιάνο ή πιάνω το τρομπόνι μου με σκοπό να συνθέσω κάτι, αλλά νομίζω ότι οι καλύτερές μου ιδέες έρχονται όταν είμαι μακριά από το όργανό μου. Τώρα τελευταία με βοηθά το να ηχογραφώ όποτε μου έλθει μια ιδέα όταν περπατώ ή όταν οδηγώ στο αυτοκίνητο. Κάποτε έλεγα ότι αν μια ιδέα αξίζει πραγματικά δεν χρειάζεται να το κάνω αυτό, αλλά αφού ξέχασα αρκετές καλές ιδέες εγκατέλειψα αυτή τη θεωρία.
JU: Δουλεύω πολύ αργά. Χρειάζομαι να ζήσω ένα κομμάτι για κάποιο χρόνο, να το παίξω ζωντανά και να το ξαναδουλέψω λίγο στο σπίτι, προσθέτοντας ένα μέρος ή αλλάζοντας την τονικότητα, το ύφος, μερικά ακόρντα. Τώρα τελευταία επηρεάζομαι πολύ από ροκ και φολκ τραγούδια. Πολλές φορές προκύπτει μια σειρά ακόρντων στην κιθάρα, προσθέτω μπάσο και τύμπανα και προσπαθώ να βρω μια ενδιαφέρουσα μελωδία που να ταιριάζει. Είναι μια πρόκληση γιατί καθώς η μουσική αυτή έχει λόγια και είναι και μελωδικά και αρμονικά απλή, προσπαθώ να βρω τρόπους να κάνω τη δική μου (που δεν έχει στίχους) ενδιαφέρουσα. Πολύ συχνά με το γκρουπ μου αυτή η αρχική ιδέα χάνεται και η σύνθεση μεταμορφώνεται σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Είναι κάτι που μου αρέσει και αισθάνομαι τυχερός. Ο Steve Lacy μου είχε πει ότι πίστευε πως οι συνθέσεις είναι ήδη γραμμένες και αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να ψάξεις κομματάκι – κομματάκι μέχρι να τις βρεις. Τη λατρεύω αυτή την ιδέα.

Πιστεύετε ότι η έμπνευση πηγάζει περισσότερο από εξωτερικές πηγές ή από μέσα έχοντας επίγνωση ποιοι είστε και τι κάνετε;
JY: Πιστεύω ότι τα εξωτερικά ερεθίσματα επηρεάζουν πολύ το τι είναι ο καθένας μας. Αν και τώρα τελευταία η δημιουργικότητά μου πηγάζει από μέσα μου, ορισμένες εμπειρίες με εμπνέουν και μου προκαλούν μια δημιουργική διάθεση. Όταν παίζω και όταν συνθέτω προσπαθώ να είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου. Πιστεύω ότι το κοινό αντιλαμβάνεται πότε δεν υπάρχει βάθος σε ένα καλλιτέχνη. Όταν δεν είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου η σχέση που δημιουργείς με τους ακροατές και τους άλλου μουσικούς είναι αδύναμη.
JU: Κι εγώ νομίζω ότι το κυριότερο είναι να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου. Να απορροφάς ό,τι σου αρέσει και απλά να γράφεις και να παίζεις ότι σου βγαίνει. Όταν το κάνω αυτό με επιτυχία, δεν με ενδιαφέρει τίποτα περισσότερο από το να είμαι ειλικρινής. Όταν δουλεύεις με αυτό τον τρόπο δεν μπορείς να κάνεις λάθος και το κοινό καταλαβαίνει την προσπάθειά σου.

Αν και καθένας με αρκετά διαφορετικό τρόπο, κι στους δυο σας φαίνεται ότι σας αρέσει να συνδυάζετε την παράδοση με τις μοντέρνες φόρμες.
JY: Ναι είναι μια καλή παρατήρηση με την οποία συμφωνώ. Σε μένα προσωπικά αυτό συμβαίνει και συνειδητά και υποσυνείδητα. Πιστεύω ότι η σημαντική τζαζ πατά στα γνωστά, αλλά ταυτόχρονα αντανακλά το καινοτόμο πνεύμα της μουσικής. Οι μεγαλύτεροι νεωτεριστές (όπως ο Miles, ο Mingus, ο Coltrane, ο Bird, ο Monk) όλοι τους ήταν μάστερ της παράδοσης πριν περάσουν σε νέο έδαφος. Μερικές φορές παρομοιάζω τους μουσικούς της τζαζ με τους πολιτικούς που προωθούν την υποψηφιότητά τους. Για να καταφέρεις να υλοποιήσεις νέες πολιτικές ιδέες, πρέπει πρώτα να συλλάβεις το πολιτικό κλίμα ώστε να μπορέσεις να δημιουργήσεις σχέση με τις μάζες και να κερδίσεις την εμπιστοσύνη τους. Συχνά και στην πολιτική και στη μουσική το να κάνεις τον κόσμο να δεχτεί τις νέες ιδέες χρειάζεται χρόνο και υπομονή. Οι ριζοσπαστικές ιδέες που δεν πατούν καλά στο έδαφος δεν γίνονται εύκολα δεκτές.
JU: Μελετώ την παράδοση της τζαζ εδώ και 15 χρόνια και έτσι είναι αδύνατο να μη περάσει αυτό στη μουσική μου. Πολλά από τα κομμάτια μου είναι κάτι περισσότερο από κουπλέ – ρεφρέν – γέφυρα, όπως στο ροκ, το οποίο έχω επίσης μελετήσει. Νομίζω όμως ότι αυτό που έχει σημασία είναι αν ακούγεται όμορφα και αν είναι ειλικρινές.
JY: Εγώ ξεκίνησα ακούγοντας παραδοσιακή τζαζ από κάποιους δίσκους του Jack Teagarden και πηγαίνοντας σε κάποια τοπικά ντίξιλαντ τζαμ σέσιον. Ύστερα άρχισε να μου αρέσει το μπίμποπ και αργότερα η μοντέρνα τζαζ και το έθνικ. Πάντα πίστευα ότι αυτή είναι η λογική πορεία, μέχρι που μια μέρα σε μια συζήτηση που είχα με το μεγάλο σαξοφωνίστα και συνθέτη από τη Βοστόνη Charlie Kohlhase μου είπε πως ο πρώτος δίσκος τζαζ που άκουσε ήταν ένας του Ornette Coleman και ότι πολύ αργότερα άρχισε να ακούει πιο παραδοσιακή τζαζ. Αυτό μου έκανε μεγάλη εντύπωση γιατί πάντα έβρισκα το παίξιμο του Charlie πολύ ενδιαφέρον, ο τρόπος που προσεγγίζει τον αυτοσχεδιασμό είναι εντελώς ιδιαίτερος. Αυτό με έκανε να καταλάβω ότι οι αρχικές μας επιρροές έχουν μεγάλη δύναμη πάνω μας. Κατά κάποιο τρόπο εύχομαι να υπάρχει η μεγαλύτερη ποικιλία επιρροών στους μουσικούς, καθώς το πιο βαρετό πράγμα είναι να μοιάζουν όλοι μεταξύ τους.

Η υποψηφιότητα και η εκλογή του Ομπάμα έφερε ένα κλίμα αισιοδοξίας στην Αμερική. Πώς βλέπετε τα πράγματα σήμερα, 6 μήνες αφότου ανέλαβε πρόεδρος;
JY: Συμφωνώ ότι ο Obama έφερε μια αίσθηση αισιοδοξίας όχι μόνο στην Αμερική αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Όσο ήταν πρόεδρος ο Bush που με την κυβέρνησή του εκπροσωπούσε την Αμερική ντρεπόμουν να ταξιδεύω στο εξωτερικό. Ο Obama αντιπροσωπεύει με πολύ καλύτερο τρόπο αυτό που είναι η Αμερική σήμερα, όχι μόνο λόγω του χρώματός του, αλλά εξαιτίας του οράματος που έχει γι αυτήν ως μέλος μιας μεγάλης διεθνούς κοινότητας και της επιθυμίας του να δώσει μια ώθηση στη χώρα μας σε τομείς όπως η ενέργεια, η εκπαίδευση και η υγεία. Δυστυχώς ο Obama κληρονόμησε πολλά μεγάλα προβλήματα όπως η οικονομία, ο πόλεμος στο Ιράκ και πολλά άλλα. Κρίνοντας από όσα έχω δει μέχρι στιγμής δίνει μεγάλη έμφαση στις αλλαγές που πρέπει να γίνουν και κάνει σημαντική δουλειά αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις χωρίς να παραβλέπει τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η χώρα τόσο πολύ.
JU: Για να είμαι ειλικρινής είναι πολύ νωρίς ακόμη για να μιλήσουμε για αλλαγές.

Έχετε παρατηρήσει κάποιες θετικές εξελίξεις στο θέμα της υποστήριξης της καλλιτεχνικής δημιουργίας από τη νέα κυβέρνηση;
JY: Όχι άμεσα αλλά ήταν σημαντικό ότι ο Obama τίμησε στο Λευκό Οίκο μερικούς μουσικούς όπως ο Stevie Wonder, που είναι ένας από τους αγαπημένους και εκείνου και της γυναίκας του. Είχε ακουστεί ότι θα δημιουργήσει μια κυβερνητική θέση για κάποιον που θα ήταν υπεύθυνος για τις τέχνες – κάποιοι είχαν προτείνει τον Quincy Jones – αλλά δεν έχει γίνει ακόμη κάτι τέτοιο.
JU: Όχι ακόμη, αλλά έτσι κι αλλιώς τον λατρεύω τον Ομπάμα.

Τι δουλεύετε αυτόν τον καιρό;
JY: Ετοιμάζω το “Big City Circus” το καινούριο μου CD με το Joel Yennior Trio που θα βγει το φθινόπωρο. Με την Either/Orchestra ετοιμάζουμε μια νέα ηχογράφηση που θα περιλαμβάνει δύο δικές μου συνθέσεις που παίζουμε εδώ και λίγα χρόνια, ενώ το “New Album” των Gypsy Schaeffer μπορεί κανείς να το αγοράσει από το σάιτ μας και από το CDbaby.com. Επίσης ετοιμάζω μια ιστοσελίδα που θα λέγεται www.brasswheelMusic.com απ’ όπου θα πωλείται το CD του τρίο μου και ένα βιβλίο μου με παρτιτούρες από σόλο του Slide Hampton, καθώς και μερικές δικές μου ενορχηστρώσεις. Ακόμη πριν από λίγους μήνες απέκτησα μια κορούλα και έτσι προσπαθώ να τελειοποιήσω την τεχνική μου στο άλλαγμα της πάνας…
JU: Συνεχίζω να γράφω και να μελετώ καθημερινά. Ανυπομονώ να κάνω το επόμενο άλμπουμ με τους Plainville, όπως και το καινούριο δίσκο με τους Torchsongs (με τον Ben Monder και τον Matt Wilson). Παίζω και με τα δύο γκρουπ όπως και με μερικά ακόμη σχήματα. Επίσης διδάσκω και εξασκούμαι στο Κουνκ Φου.

Μέρος της συνέντευξης δημοσιεύτηκε στο τεύχος Ιουλίου του Jazz & Tzaz

Diego Barber: “Calima”(Sunnyside records)
Κιθαρίστας με καθαρά κλασική παιδεία ο Diego Barber (ανάμεσα στους δασκάλους του ήταν και ο Κώστας Κοτσιώλης), βρίσκει το δρόμο του στη διασταύρωση της πειθαρχίας με τον αυτοσχεδιασμό. Ξεκαθαρίζοντας μέσα του – ιδίως από τότε που άρχισε να μένει στη Νέα Υόρκη – ότι τζαζ και κλασική μουσική δεν τον οδηγούν προς αντίρροπες κατευθύνσεις – μπήκε στο στούντιο για την ηχογράφηση του πρώτου του CD μαζί με τον Mark Turner (σαξόφωνο), τον Larry Grenadier (μπάσο) και τον Jeff Ballard (τύμπανα).

Όπως ο ζεστός άνεμος Calima διασχίζει τη Σαχάρα, περνά τον Ατλαντικό και φτάνει μέχρι τα Κανάρια Νησιά, απ’ όπου κατάγεται ο Barber, με ανάλογο τρόπο τα ευρωπαϊκά θέματα του κιθαρίστα φτάνουν στην αμερικάνικη μητρόπολη για να συναντήσουν το νεοϋορκέζικο ήχο. Ο νεαρός ισπανός χρησιμοποιεί φευγαλέα ιμπρεσσιονιστικά χρώματα, εκλεπτυσμένες μελωδίες και κλασικότροπους δακτυλισμούς που γλιστρούν πάνω σε μια αίσθηση ταξιδιού και απαλής κίνησης που στήνουν με διακριτικό τρόπο μπάσο και τύμπανα, ενώ σε ένα φιλόδοξο και πολυσύνθετο φινάλε, το εικοσάλεπτο “Air”, επιχειρεί να ξεδιπλώσει ολόκληρο του μουσικό του όραμα. Όλα αυτά μπορεί να κουράσουν εκείνους που τους αρέσει να νιώθουν άμεσα τον παλμό του σουίνγκ. Γι αυτούς υπάρχουν το “Catalpa” και το “Virgianna”, τα μόνα κομμάτια που η κίνηση δυναμώνει και επιταχύνεται με σύνθετο φάνκι ρυθμό, όπου το τενόρο του Turner βγάζει φωτιές.
Επαφή: www.diegobarber.com

Jazz & Tzaz, Ιούλιος 2009

Ανοίγοντας κόσμους με τα τραγούδια

Οι τραγουδιστές είναι εκείνοι που συνήθως γεφυρώνουν το χάσμα ανάμεσα στην jazz και την εμπορική μουσική και ελάχιστους από αυτούς τους συνδέουμε με τη  free jazz. Ενώ μπορούμε να δεχτούμε τα πιο ακραία πράγματα όταν παίζονται με όργανα, σπάνια συμβαίνει το ίδιο όταν έχουμε να κάνουμε με μια φωνή. Ίσως γιατί η φωνή είναι μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης, λέει η Lisa Sokolov, και όταν βγάζει δυνατά συναισθήματα τα μεταφέρει πιο άμεσα σε μας, κι αυτό μας φοβίζει.

Όταν η Lisa Sokolov ερμηνεύει ένα τραγούδι προσπερνά στυλιστικούς κανόνες και αρμονικούς περιορισμούς, απομακρύνει κάθε τι περιττό και μπαίνει στην καρδιά της μελωδίας. Απ’ τον ψίθυρο στην εκκωφαντική κορώνα κι από τα γκόσπελ φωνητικά στο ιδιόμορφο σκατ της, όποιο κομμάτι περνά μέσα από τη φωνή της μεταμορφώνεται, αποκτά νέα ζωή και δύσκολα ξεχωρίζει από τις δικές της συνθέσεις.

Της αρέσει να δουλεύει με ένα κόνσεπτ σε κάθε της άλμπουμ, μια κοινή ιδέα, ένα δεσμό, μια ατμόσφαιρα που αναδύεται τραγούδι με το τραγούδι: τις παρουσίες που βρίσκονται παντού αναμένοντας να αποκαλυφθούν στο “Presence” (2003), τη λαχτάρα, τη λεπτότητα, τη σιωπή στο καινούριο της CD “A Quiet Thing”. Συνήθως έχει δίπλα της μεγάλους αυτοσχεδιαστές σαν τον πιανίστα John DiMartino, τον μπασίστα Cameron Brown και τον ντράμερ Gerry Hemingway, αλλά πολύ συχνά της αρκεί να συνοδεύει η ίδια τον εαυτό της με έναν υποτυπώδη τρόπο παίζοντας μερικά σκόρπια ακόρντα στο πιάνο. Μαθήτρια του Jimmy Lyons, του Milford Graves και του Bill Dixon στα πάνω από 30 χρόνια που ζει και δουλεύει στη Νέα Υόρκη έχει συνεργαστεί με μουσικούς όπως ο Cecil Taylor, ο Rashied Ali και ο William Parker. Επιλέγοντας την περιπέτεια και τον πειραματισμό αντί του παραδοσιακού ρόλου-βιτρίνα μπροστά από μια ορχήστρα, ανήκει στη μικρή εκείνη ομάδα από τραγουδίστριες σαν την Jeanne Lee, την Ellen Christi ή την Diamanda Galas, που χρησιμοποιούν τη φωνή τους σαν όργανο ελεύθερου αυτοσχεδιασμού. Η Lisa Sokolov είναι επίσης μουσικοθεραπεύτρια, έχει επινοήσει μια μέθοδο που την αποκαλεί Embodied VoiceWork, την οποία και διδάσκει στο ομώνυμο Ινστιτούτο και στο τμήμα πειραματικού θεάτρου του Tisch School of the Arts της Νέας Υόρκης.

www.lisasokolov.com

Συνέντευξη με τη Lisa Sokolov

Γιατί κατά τη γνώμη σου το κοινό μπορεί να εκτιμήσει την ορχηστρική μουσική όταν γίνεται ακραία, αλλά όταν έχει φωνητικά συνήθως την προτιμά να κινείται σε πιο οικείο έδαφος;

Νομίζω ότι όταν η μουσική παίζεται με όργανα μετακινείται κατά ένα βήμα. Η φωνή είναι πολύ κοντά μας, αγγίζει μια πολύ βαθιά θέση στην ταυτότητά μας. Είναι δύσκολο να αποκόψουμε τον εαυτό μας από ένα έντονο συναίσθημα που βγαίνει από μια άλλη ανθρώπινη ύπαρξη. Ίσως μας τρομάζει λίγο γιατί προκαλεί και σε μας δυνατά συναισθήματα. Ακόμη πιστεύω ότι μπορεί να αποτελεί πρόκληση στα πολιτισμικά πρότυπα όταν ακούμε μια δυνατή γυναικεία φωνή που δεν είναι και τόσο δαμασμένη και προβλέψιμη.

Αν και οι περισσότεροι τραγουδιστές έχουν αφηγηματική προσέγγιση, νομίζω ότι εσύ επικεντρώνεσαι στο να εκφράζεις τέτοια έντονα συναισθήματα.

Θα έλεγα ότι συμφωνώ. Βεβαίως για μένα το τραγούδι συνδέεται με την έκφραση του συναισθήματος και του πώς είναι να είσαι άνθρωπος. Μ’ αρέσει να σκέφτομαι ότι υπάρχει μια αφηγηματική γραμμή στην κίνηση μέσω του συναισθήματος, είναι όμως ξεκάθαρο ότι όταν τραγουδώ δεν περιγράφω κάτι, αλλά στοχεύω να ζω στο επίκεντρο εκείνου για το οποίο τραγουδώ.

Η αγάπη σου για τη μουσική του John Coltrane’s σε οδήγησε στο Bennington College στο Vermont, όπου δίδασκε ο Jimmy Garrison. Θα ήθελες να μας μιλήσεις για τη μαθητεία σου δίπλα στους μεγάλους αυτοσχεδιαστές που δίδασκαν εκεί;

Πράγματι πήγα στο Bennington εξαιτίας του Jimmy Garrison, αλλά δεν πρόλαβα να μελετήσω μαζί του (σημ. ο Jimmy Garisson πέθανε τον Απρίλιο του 1976). Όμως μελέτησα και έπαιξα με τους μεγάλους Jimmy Lyons, Milford Graves και Bill Dixon. Όλοι αυτοί οι υπέροχοι μουσικοί φυσικά επηρέασαν την εξέλιξή μου σαν δημιουργικής μουσικού. Αν και τραγουδούσα τζαζ και πριν πάω στο Bennington, ήμουν μάλλον μια σοβαρή κλασική τραγουδίστρια και πιανίστα. Όσο προσέγγιζα τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό έπρεπε να εγκαταλείψω όσα είχα μάθει και να ξεκινήσω απ’ την αρχή, δουλεύοντας με ένα άλλο κομμάτι του εαυτού μου. Ήταν υπέροχο.

Ο Jimmy Lyons με υποστήριξε και με ενθάρρυνε βαθιά. Έγραφε μουσική που χρειαζόταν μήνες για να τη μάθει κανείς, καθώς ήταν περίπλοκη και ρευστή. Παίζαμε αυτά που έλεγε και μας έπαιρνε 20 λεπτά για να παίξουμε κάτι που θα τον έκανε να ξεκινήσει την πτήση του που διαρκούσε με απόλυτη ακρίβεια 3 λεπτά.

Ο Bill Dixon μου έδωσε πολλή δύναμη. Ήμουν χωρίς μικρόφωνο ανάμεσα στα πνευστά. Με έβαλε να στέκομαι ανάμεσα στα τρομπόνια και τα σαξόφωνα και με αυτό τον τρόπο άνοιξε το μυαλό και τα αυτιά μου.

Ο Milford Graves μου δίδαξε τη φύση του χρόνου. Έπαιζα μαζί του τύμπανα. Μου έδινε κάποια μέρη και με έβαζε να τα παίζω για ώρες. Μοιραζόμαστε ένα κοινό ενδιαφέρον για τις λεπτές αποχρώσεις του ήχου πάνω στο ανθρώπινο σώμα και περάσαμε πολλή ώρα μελετώντας τους. Φέτος τραγουδώ την ίδια μέρα που εμφανίζεται και εκείνος στο The Vision Festival (σημ. στις 13 Ιουνίου στο Abrons Arts Center της Νέας Υόρκης). Τι τιμή για μένα να είμαι στο ίδιο πρόγραμμα με το δάσκαλό μου!

Επίσης μελέτησα με τον εξαιρετικό Frank Baker, που τραγουδούσε στη Metropolitan Opera. Έξι μήνες πριν πάω στο Bennington έπαθε ένα σοβαρό εγκεφαλικό και από τότε δεν μπορούσε να τραγουδά και να μιλά. Αυτό το γεγονός με έκανε να σταματήσω να μιμούμαι τον τρόπο που τραγουδούσε, τόσο εκείνος όσο και οποιοσδήποτε άλλος. Έτσι βρήκα το δικό μου ήχο. Ο Frank ήταν ένα λαμπρό φως επιβεβαίωσης και θετικής υποστήριξης των εξερευνήσεών μου, που με έμαθε να παρατηρώ τις λεπτομέρειες της ανθρώπινης φωνής.

Στη φωνή σου διακρίνει κανείς μια ποικιλία από επιρροές, από την Betty Carter και τη Nina Simone ως την Janis Joplin και την Diamanda Galas. Ποιες είναι οι τραγουδίστριες που θαυμάζεις περισσότερο;

Από αυτές που ανέφερες θα έλεγα ότι η πιο δυνατή επιρροή είναι αυτή της Betty Carter. Πήγαινα συχνά και την άκουγα στο Five Spot και το Village Vanguard. Ήταν μια δροσερή, δυναμική και συναρπαστική γυναίκα. Πολύ ανοικτή και άφοβη. Εξαιρετική. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι τραγουδιστές που θαυμάζω όπως ο Nusrat Fateh Ali Khan, η Nancy Wilson, η Laura Nyro, η Mercedes Sosa, καθώς και πολλοί από τους μεγάλους τραγουδιστές του γκόσπελ και του φλαμένκο. Ακόμη έχω επηρεαστεί από μουσικούς όπως ο Rashaan Roland Kirk, οEric Dolphy και ο Miles.

Ο τρόπος που τραγουδάς δείχνει σαν να ακούς κάτι διαφορετικό από αυτό που είναι γραμμένο. Ότι αυτό που προκαλεί τη φαντασία και τις αναζητήσεις σου βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια.

Η γραμμένη μουσική είναι απλά ένας τρόπος για ν’ ανοίξεις ένα μονοπάτι. Ένα κλειδί που σε οδηγεί σε μια πόρτα, έναν κόσμο. Η μουσική βρίσκεται στον αέρα. Την ακούω και την ακολουθώ όπου με πηγαίνει. Βλέπω τα τραγούδια σαν κλειδιά που ανοίγουν κόσμους. Ψάχνω τη ζωή του τραγουδιού, ακολουθώ το άρωμά του και το βοηθώ να φανερωθεί.

Το καινούριο σου άλμπουμ αναφέρεται στη λαχτάρα και τη σιωπή. Υπάρχει κάποιος κοινός τόπος ανάμεσα στα τραγούδια;

Όπως κάθε τραγούδι έτσι και ένα πρότζεκτ φαίνεται ότι έχει τη δική του ζωή και το δικό του σκοπό. Αυτόν ακούω και προσπαθώ να πραγματώσω όσο πιστότερα μπορώ. Αρχικά αυτή η δουλειά είχε πολύ διαφορετικό χαρακτήρα και πρόθεση. Ξεκίνησα να ηχογραφώ και να χρησιμοποιώ ηχογραφήσεις από πρόσφατες συναυλίες. Έτσι άρχισε να διαφαίνεται μια ομάδα από πολύ προσωπικές λεπτές ερμηνείες αυτών των τραγουδιών. Αφαίρεσα αρκετό υλικό και άφησα τη δουλειά να αποκαλύψει τον εαυτό της. Αυτό που εμφανίστηκε ήταν γεμάτο από λαχτάρα και από μια αίσθηση λεπτότητας και ακινησίας. Ποιος να το ‘ξερε;

Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σου με τη μουσικοθεραπεία;

Όταν ήμουν παιδί με βασάνιζαν δυνατοί πονοκέφαλοι. Αφού για αρκετά χρόνια έπαιρνα ντεμερόλ, άρχισα να δουλεύω με την αναπνοή και τον ήχο για να ελαττώσω τον πόνο. Με αυτό τον τρόπο έμαθα πολλά. Πάντα με συνάρπαζε το ανθρώπινο σώμα και η ενέργειά του. Από μικρή δούλεψα πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Στο γυμνάσιο δούλεψα με ένα παιδί που αντιμετώπιζε προβλήματα ανάπτυξης και καθώς η μουσική ήταν ο κόσμος μου τη χρησιμοποίησα για να συνδεθώ μαζί της. Αυτό ήταν το ξεκίνημα. Ήξερα πάντοτε ότι η μουσική έχει αμέτρητη δύναμη. Ο συνδυασμός των σπουδών μου στη μουσική και στο ανθρώπινο σώμα με οδήγησε σε ένα πτυχίο μουσικοθεραπείας και σε πολλά χρόνια δουλειάς κάνοντας χρήση της μουσικής σε μια μεγάλη γκάμα ενηλίκων.

Τι θεραπευτικές ιδιότητες μπορεί να έχει η μουσική;

Είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα για το οποίο θα μπορούσε κανείς να γράψει ολόκληρο βιβλίο. Για την ακρίβεια κάτι τέτοιο κάνω αυτό τον καιρό. Η μουσική μπορεί να ανοίξει ορίζοντες, να μας ολοκληρώσει, να μας οργανώσει, να μας εμπνεύσει, να μας προσγειώσει, να μας απογειώσει. Αγγίζει τα σώματά μας, διευρύνει το μυαλό μας και μας ενώνει με την ψυχή μας.

Μπορείς να μας περιγράψεις με λίγα λόγια τη μέθοδο που χρησιμοποιείς; Πώς αντιδρούν συνήθως οι ασθενείς;

Μέσα από τον ελεύθερο φωνητικό αυτοσχεδιασμό, τη γνωριμία με το σώμα και την αναπνοή οι άνθρωποι συνδέονται με τις εκφραστικές τους ανάγκες και με το δικό τους ήχο. Συνδέονται με τις βασικές αρχές της μουσικής και με τη γλώσσα του μη λεκτικού τραγουδιού. Έτσι οδηγούνται σε μια δυνατή εμπειρία συναισθηματικής, ενεργητικής και εκφραστικής ζωντάνιας.

Μίλησέ μας λίγο για τη μέθοδό σου που έχει το όνομα Embodied VoiceWork.

Είναι μια μέθοδος που εξερευνά τις πηγές και τη δύναμη που υπάρχουν στη διαδικασία του να βρει κάποιος τη δική του φωνή. Στόχος της είναι να ενσωματώσει πλήρως τη φωνή στο σώμα, τον ήχο, τη μουσική και την εκφραστικότητα κάποιου. Την ανέπτυξα και τη χρησιμοποιώ εκπαιδεύοντας ηθοποιούς, χορευτές, μουσικούς, θεραπευτές και γιατρούς και σε εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους περιπτώσεις όπως τους κλόουν στο τσίρκο της Νέας Υόρκης ή τους ραβίνους στο Jewish Theological Seminary. Διδάσκω σε διάφορα ιδρύματα της Ευρώπης και της Αμερικής και στο τμήμα πειραματικού θεάτρου στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, όπου είμαι καθηγήτρια.

Η μουσικοθεραπεία μπορεί να φανεί χρήσιμη και στους μουσικούς;

Το νόημα της μουσικοθεραπείας σχετίζεται με το να έρχεται κανείς σε επαφή με την εμπειρία του να είναι μια ζωντανή, εκφραστική ανθρώπινη ύπαρξη. Αγγίζει τη δυναμική και την παρουσία των ανθρώπων και είναι υπέροχη για όλους. Ειδικά τους μουσικούς μπορεί να τους βοηθήσει να αναπτύξουν και να δουν πιο βαθιά το δικό τους ήχο, την προσωπική τους φωνή και το εκφραστικό τους κέντρο.

Jazz & Tzaz, Ιούνιος 2009

Brian Patneaude: “Riverview”(WEPA)
Αυτό που κάνει πρωτίστως με το καινούριο του CD ο σαξοφωνίστας Brian Patneaude είναι να δοκιμάσει τον ήχο του έξω από το κουαρτέτο με το οποίο δουλεύει συνεχώς από το 2002 μέχρι σήμερα και που μαζί του έχει κυκλοφορήσει τρία εξαιρετικά άλμπουμ. Ηχογραφώντας μια και έξω σε μια και μόνο βραδιά, τρεις συνθέσεις από τις προηγούμενες δουλειές του, δύο διασκευές και τρία μόνο νέα κομμάτια, είναι φανερό ότι τον ενδιέφερε περισσότερο να δοκιμάσει νέες δυνατότητες και δυναμικές και φυσικά να απολαύσει τη συνεύρεση με δύο από τους πολύ καλούς νέους μουσικούς που γνώρισε πρόσφατα, τον κιθαρίστα Mike Moreno και τον οργανίστα Jesse Chandler (στη θέση του ντράμερ παραμένει ο Danny Whelchel, σταθερό μέλος του κουαρτέτου του).

Δεν περιμένουμε συνεπώς να ακούσουμε κάποια σημαντική εξέλιξη σε συνθετικό επίπεδο. Ακούμε όμως το τενόρο του να γίνεται όλο και πιο μεστό και ώριμο, ακολουθώντας πιστά την επιλογή του να παίζει λιτές γραμμές με ζεστές και πλούσιες μελωδίες, να μην επιτρέπει στη φρασεολογία του οποιαδήποτε κίνηση εντυπωσιασμού και η μουσική του να είναι αισθητικά απαιτητική και συγχρόνως απόλυτα συγκεκριμένη και άμεση. Δεν παραλείπει κι εδώ να μας υπενθυμίσει τη λατρεία του για τον Michael Brecker με την όμορφη εκτέλεση του “The Cost of Living” του Don Grolnick, ενός από τα καλύτερα κομμάτια που έχουμε ακούσει από το μεγάλο σαξοφωνίστα. Αν και στο “Riverview” απουσιάζει ένα από τα πιο δυνατά όπλα του Brian Patneaude Quartet, ο κιθαρίστας George Muscatello, η χημεία του τεξανού Mike Moreno με τον Patneaude είναι το ίδιο ενδιαφέρουσα, κι ακούγονται σαν να παίζουν μαζί από καιρό αλλά και να μοιράζονται τις ίδιες απόψεις για τη σημασία του μελωδικού παιξίματος. Ο Jesse Chandler φτιάχνει επιδέξιες γραμμές μπάσου με τα πετάλια του, ενώ με τα πλήκτρα του δουλεύει περισσότερο την ατμόσφαιρα παρά το γκρουβ, όπως άλλωστε και το ίδιο το άλμπουμ στο σύνολό του.
www.brianpatneaude.com

Steve Swallow & Bohuslän Big Band: “Swallow Songs” (Vara Konserthus)
Όταν ένας μουσικός σαν τον Steve Swallow ταξιδεύει στην άλλη άκρη του κόσμου για να ηχογραφήσει με μια ορχήστρα τη μουσική του, φέρνοντας μάλιστα στις αποσκευές του και 3 συνθέσεις γραμμένες ειδικά για την περίπτωση, σημαίνει ότι έχει λόγο να το κάνει. Ακούγοντάς τον με την Bohuslän Big Band γίνεται σαφές ότι είναι κάτι παραπάνω από μια καλή αμοιβή.

Από τις πιο παλιές ορχήστρες της Σουηδίας η Bohuslän Big Band, ξεκίνησε σαν στρατιωτική μπάντα και από το 1956 στράφηκε στην τζαζ. Καλλιτεχνικός της διευθυντής σήμερα είναι ο γνωστός τρομπονίστας Nils Landgren. Πολύ ευέλικτη στην επιλογή του ρεπερτορίου της, έχει κατά καιρούς ηχογραφήσει τη μουσική του Duke Ellington, του Frank Zappa, της Maria Schneider και των Steely Dan και έχει συνεργαστεί με μουσικούς όπως ο Bob Mintzer, ο Lew Soloff και ο Kenny Wheeler. Στο “Swallow Songs” ερμηνεύουν 9 συνθέσεις του μπασίστα, υπό τη δική του καθοδήγηση, αφού δεν παίζει μόνο μπάσο, αλλά έχει κάνει και όλες τις ενορχηστρώσεις. Το πεντάχορδό του, με τις χαρακτηριστικές μελωδικές φράσεις στις υψηλές νότες και με συνοδεία κοντραμπάσου, βγαίνει στην κορυφή με το ξεκίνημα του άλμπουμ στο νοσταλγικό ταξίδι του “Away”, ενώ πίσω του οι αρμονικές γραμμές των πνευστών θυμίζουν πολύ τη δουλειά της Carla Bley. Στο ίδιο μελαγχολικό ύφος συνεχίζει το “Learn to fall” με τον Staffan Svensson στο φλούγκελχορν να παίρνει τη θέση του σολίστα. Από κει και πέρα το τέμπο και η διάθεση εναλλάσσονται με την παρεμβολή κομματιών όπως το κεφάτο “Ballroom” που θα ταίριαζε σε μια παλιομοδίτικη χορευτική μπάντα ή το δροσερό λάτιν “Belles” και το “Playing In Traffic” που αναπαριστά με φοβερή ευρηματικότητα την κίνηση στους δρόμους μιας μεγάλης πόλης. Υποδειγματικά το σόλο από τον Alberto Pinton (βαρύτονο), τον Johan Borgstrom, τον Ove Ingemarsson και τον Mikael Karlsson (τενόρο), την Karin Hammar και τον Niclas Rydh (τρομπόνι).
Επαφή: www.bohuslanbigband.com

Jazz & Tzaz, Ιούνιος 2009

Raga Jazz
Η ινδική μουσική είναι συνυφασμένη με τον αυτοσχεδιασμό και δεν είναι περίεργο που βρίσκει πολύ συχνά κοινό τόπο με την τζαζ στη δουλειά πολλών και γνωστών δυτικών (Collin Walcott, Joe Harriott, John McLaughlin, ας μη ξεχνάμε και τον Τάκη Μπαρμπέρη) και ινδικής καταγωγής μουσικών (Trilok Gurtu, Vijay Iyer, Rudresh Mahanthappa, Sunny Jain). Ο σαξοφωνίστας Sundar Viswanathan, που και οι δύο γονείς του είναι Ινδοί, ζει στον Καναδά και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του York στο Τορόντο. Παρόλο που δεν είναι πολύ γνωστός έχει παίξει με τη Big Band του Charles Tolliver, με τον Joe Lovano, τον Wynton Marsalis, τον Billy Hart και τον Kenny Wheeler.

Εκτελεστικά κινείται με μεγάλη εκφραστικότητα ανάμεσα στο άλτο και το σοπράνο, δείχνοντας μια βαθιά γνώση της τζαζ παράδοσης, που τη συνδυάζει με δημιουργικό τρόπο με τη μουσική της πατρίδας του.
Ο βασικός κορμός του τελευταίου του CD είναι μια σουίτα σε τρία μέρη (“The Kanishka Suite”) που την έγραψε χρησιμοποιώντας μελωδικούς τρόπους της κλασικής ινδικής μουσικής, τις γνωστές raga. Την εμπνεύστηκε από μια τρομοκρατική ενέργεια, που αποτελεί και το μεγαλύτερο μαζικό έγκλημα στην ιστορία του Καναδά. Το 1985 ένα αεροπλάνο της Air India που εκτελούσε το δρομολόγιο Τορόντο – Βομβάη εξερράγη στον αέρα. Ανάμεσα στους 329 επιβάτες (στην πλειοψηφία τους καναδοί πολίτες) που σκοτώθηκαν όλοι, βρίσκονταν και μερικοί καλοί φίλοι του σαξοφωνίστα. Αφιέρωσε λοιπόν αυτή τη σουίτα στη μνήμη τους χωρίς όμως να εστιάσει στο τραγικό στοιχείο, αλλά στην ελπίδα με την οποία οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε ένα τόσο φρικτό γεγονός και ονόμασε το άλμπουμ “Hope and Infinity”. Αισθητό αλλά διακριτικά βαλμένο το ανατολίτικο χρώμα και στις υπόλοιπες συνθέσεις του, σε μερικές από τις οποίες βρίσκει ιδιαίτερη έκφραση με τα χωρίς λέξεις φωνητικά του, ενώ το πρωτότυπο “Far-East End Blues” είναι μια αναφορά στο “West End Blues” του Louis Armstrong. Την εκλεκτή του παρέα από καναδούς τζάζμεν, όπως ο πιανίστας David Braid και ο τρομπετίστας Kevin Turcotte, συμπληρώνει ο σπουδαίος αμερικανο-πακιστανός κιθαρίστας και βιρτουόζος της sitar-guitar Rez Abbasi
www.sundarmusic.com

Jazz & Tzaz, Ιούνιος 2009

Αυτοσχεδιασμός όπως θεραπεία
Λίγα χρόνια μετά το θάνατο του Coltrane, μιλώντας στο Downbeat για τη δύναμη της επιρροής του πάνω στους άλλους μουσικούς, ο κιθαρίστας Sonny Sarrock έλεγε ότι «ο Trane έπρεπε να πεθάνει. Και από μουσική άποψη και από οποιαδήποτε άλλη, για να απελευθερωθούν όλοι. Γιατί όλοι κάθονταν και περίμεναν να δουν τι θα κάνει εκείνος… Αν εμφανιζόταν με ντέφι, τους έβλεπες όλους με ντέφι, με κουδούνια και τα σχετικά. Και μόλις ο Trane πέθανε οι περισσότεροι είπαν “τώρα λοιπόν…”. Αυτός είναι ο λόγος που έφυγε. Είναι καιρός για ένα νέο ξεκίνημα». Για ποιον ανάμεσα στους νέους μουσικούς θα λέγαμε ότι μπορεί να ασκήσει ανάλογη επιρροή σήμερα; Οι καιροί προφανώς έχουν αλλάξει και οι νέοι τζάζμεν δεν μπορεί παρά να εκφράζουν το περιβάλλον και τον κόσμο μέσα στον οποίο ζουν. Έναν κόσμο που κινείται βιαστικά και αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα. Κι αυτό που δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε σε ταλέντα όπως ο νεαρός τρομπονίστας Alex Heitlinger είναι η ευελιξία και η ικανότητα να απορροφούν, να αφομοιώνουν γρήγορα, να κινούνται εκλεκτικά ανάμεσα σε ιδιώματα και στιλ.
Ο Alex Heitlinger ξεκίνησε να παίζει τρομπόνι από πολύ μικρός και σπούδασε με υποτροφία στο Πανεπιστήμιο του Colorado. Εκεί κυκλοφόρησε το πρώτο του CD “Green Light” το 2004, στο οποίο συμμετείχε ο δάσκαλός του – και γνωστός μας από τις ηχογραφήσεις που έκανε στην ECM – πιανίστας Art Lande. Αμέσως μετά μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου μπορούσε να είναι μόνιμα απασχολημένος δίνοντας διέξοδο στις πολλαπλές του αναζητήσεις. Άλλοτε στις γραμμές μιας μεγάλης ορχήστρας (στην Bjorkestra του Travis Sullivan, τους Sultans of Swing του David Berger, την Duke Ellington Orchestra και την Birdland Big Band), άλλοτε παίζοντας σάλσα (Wayne Gorbea y Salsa Picante), άλλοτε χορεύοντας σε ρυθμούς των Βαλκανίων (Slavic Soul Party) και της Αφρικής (με το άφρο-τζαζ γκρουπ Fikira και τον πιανίστα από την Ακτή Ελεφαντοστού Azouhouni Adou).

Με το καινούριο του άλμπουμ “The daily life of uncle Roger” οι άψογα διαρθρωμένες συνθέσεις του παραμένουν στο ποστ μποπ φόντο του “Green Light”, με την προσθήκη μιας δόσης ηλεκτρισμού που τις φέρνει σποραδικά στα χωράφια του φιούζον. Το σχήμα που χρησιμοποιεί είναι και πάλι σεξτέτο, με τρία πνευστά και κλασικό rhythm section, που αποτελούν ο τρομπετίστας Shane Endsley, ο σαξοφωνίστας και κλαρινετίστας Mike McGinnis, ο πιανίστας και κιμπορντίστας Erik Deutsch, ο μπασίστας Matt Clohesy και ο ντράμερ Tony Moreno. Με αφορμή το νέο αυτό CD είχαμε μαζί του μια ενδιαφέρουσα συζήτηση στην οποία μεταξύ άλλων μας μίλησε για τις θεραπευτικές ιδιότητες του αυτοσχεδιασμού και για το «πρόβλημα» των νέων μουσικών να έχουν τα πάντα στη διάθεσή τους.
Επαφή: www.alexheitlinger.com

Συνέντευξη με τον Alex Heitlinger
Υπήρξε κάποιος ειδικός λόγος που σε έκανε να επιλέξεις το τρομπόνι;
Ο παππούς από την πλευρά της μητέρας μου, που πέθανε όταν ήμουν πολύ μικρός ήταν ερασιτέχνης τρομπονίστας. Έτσι η μητέρα μου με οδήγησε σε αυτό φέρνοντας στο σπίτι ένα τρομπόνι που νοίκιασε από ένα κατάστημα οργάνων, λέγοντάς μου ψέματα ότι είχε ξεμείνει από σαξόφωνο, το όργανο που είχα ζητήσει. Ευτυχώς αισθάνθηκα αμέσως άνετα με το τρομπόνι κι αυτός είναι προφανώς ο λόγος που κόλλησα σε αυτό. Είναι ένα όργανο που παίζεται διαισθητικά και μπορούσα να παίζω τραγούδια με το αυτί, πριν ακόμη μάθω πάνω του τις θέσεις.

Σπούδασες στο Κολοράντο, όπου και ηχογράφησες το πρώτο σου άλμπουμ. Πώς επηρέασε τη μουσική σου και την καριέρα σου η μετακίνηση στη Νέα Υόρκη;
Όταν ένας τζαζ μουσικός μετακομίζει στη Νέα Υόρκη είναι σαν να αναγκάζεται ξαφνικά να γράφει με το αριστερό του χέρι. Ακόμη και για τα πιο μέτρια αποτελέσματα απαιτείται πολύ περισσότερη συγκέντρωση και αφοσίωση. Χρειάστηκαν κάμποσες βδομάδες για να κλείσω το πρώτο μου γκιγκ και γρήγορα εξαφανίστηκαν όσα χρήματα είχα μαζέψει. Μετά από πέντε χρόνια κατάφερα τελικά να σταθώ στα πόδια μου και να αισθανθώ ότι αποτελώ μέλος της εδώ μουσικής κοινότητας. Αλλά η πόλη αυτή εξακολουθεί να είναι για μένα ένας διαρκής αγώνας με τις συνεχείς αλλαγές και τις έννοιες που δημιουργεί η ζωή εδώ, την αίσθηση της κενότητας που προκαλεί το να συναντάς συνέχεια άλλους ανθρώπους που δεν θα τους ξαναδείς ποτέ και όλα αυτά τα βιαστικά γκιγκ, καθώς το πρόγραμμα όλων είναι υπερβολικά φορτωμένο. Το αντάλλαγμα φυσικά για όλα αυτά είναι ότι έχεις τη δυνατότητα να παίζεις με τους καλύτερους μουσικούς του κόσμου και να ζεις σε μια πόλη όπου δεν βαριέσαι ποτέ.

Το πρώτο σου CD βγήκε από μια ανεξάρτητη εταιρεία. Γιατί το καινούριο προτίμησες να το κυκλοφορήσεις μόνος σου;
Υπάρχουν μερικές σπουδαίες μικρές εταιρείας, αλλά το να δουλεύεις με μια από αυτές είναι ρίσκο, γιατί ειδικά με την παρούσα οικονομική κατάσταση υπάρχει ο κίνδυνος να κλείσουν, κάτι που στην πραγματικότητα συνέβη και στη συγκεκριμένη εταιρεία. Εκτός αυτού μου αρέσει η ιδέα να είμαι κύριος της μουσικής μου.

Το νέο σου άλμπουμ μοιάζει να έχει τις ρίζες του βαθιά στην παράδοση, αλλά ταυτόχρονα είναι και ένα εντελώς μοντέρνο άκουσμα.
Πιστεύω ότι οι λέξεις παράδοση και μοντέρνος στην πραγματικότητα δεν έχουν και πολύ νόημα και η σημασία τους μειώνεται ακόμη περισσότερο όταν σκεφτεί κανείς ότι οι σημερινές κοινωνίες είναι παγκοσμίως αλληλένδετες. Η παράδοση έχει να κάνει με τη διατήρηση της κουλτούρας και της ταυτότητας, αλλά ιστορικά οι παλιότερες παραδόσεις είναι απλά αποτέλεσμα των ακόμη παλιότερων παραδόσεων που συναντιούνται και αλληλοεπηρεάζονται. Από την άλλη η λέξη μοντέρνος υποτίθεται ότι σημαίνει κάτι καινούριο ή κάτι που συμβαίνει αυτή τη στιγμή, αλλά ο περισσότερος κόσμος σήμερα ακούει τη μουσική του Coltrane που παίχτηκε πριν από 40 χρόνια και την αποκαλεί μοντέρνα, αν και προέρχεται από μια ολόκληρη παράδοση. Δεν μου αρέσει ο όρος μοντέρνος ως είδος ή στυλ. Δεν υπάρχει κανόνας που να λέει ότι η μοντέρνα μουσική πρέπει να είναι παράφωνη ή ρυθμικά πολύπλοκη, αλλά ακόμη και οι μουσικοί συμβάλλουν στο να διατηρείται αυτή η εντύπωση.

Υπάρχει κάποια ιστορία πίσω από τον τίτλο “The daily life of uncle Roger” που έδωσες σε αυτό το CD;
Έχω ένα θείο που λέγεται Roger, ο οποίος ζει σε μια μικρή πόλη στη Βόρεια Ντακότα με τη γυναίκα του, τον γάιδαρό του και μερικές κότες και σκύλους. Όταν ήμουν παιδί τον θαύμαζα πολύ και για αυτά τα ζώα και γιατί παρά το γεγονός ότι εγώ και τα ξαδέλφια μου τον μαλώναμε που ήταν μανιώδης καπνιστής, εκείνος συνέχιζε απτόητος. Στην πραγματικότητα δεν εμπνεύστηκα τη μουσική που έγραψα από εκείνον, αλλά μου αρέσει η ιδέα να του αφιερώσω αυτό το CD.

Τι σε δυσκολεύει περισσότερο όταν συνθέτεις;
Το να βρω τον απαιτούμενο χρόνο. Από τη στιγμή που θα ξεκινήσω, παρασύρομαι και δεν θέλω να σταματήσω. Έχω καταλήξει στο ότι θέτοντας στον εαυτό μου προθεσμίες και κάνοντας κατανομή του χρόνου πετυχαίνω τον πιο παραγωγικό τρόπο δουλειάς.

Ποια είναι για σένα η μεγαλύτερη πρόκληση στον αυτοσχεδιασμό;
Ίσως να ακούγεται λίγο περίεργα, αλλά για μένα ο αυτοσχεδιασμός έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Όπως είναι γνωστό ο Φρόιντ χρησιμοποιούσε την ελεύθερη σχέση με τους ασθενείς του, παροτρύνοντάς τους να μιλούν για ο,τιδήποτε ερχόταν στο μυαλό τους και να συνδέουν τα πράγματα με οποιοδήποτε τρόπο τα αντιλαμβάνονταν. Η επιτυχία αυτής της τεχνικής ήταν ότι οι ασθενείς μπορούσαν να φτάσουν στα πιο βαθιά ζητήματα με έναν τρόπο που δεν θα μπορούσαν αν έκαναν μια συνηθισμένη συνομιλία. Ο αυτοσχεδιαστής μοιάζει με τον ασθενή στην ψυχιατρική καρέκλα που επεξεργάζεται τα ζητήματα και την ίδια στιγμή το κοινό τον γνωρίζει με τον πιο ενδόμυχο τρόπο.

Ποιες θεωρείς ότι είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα οι νέοι μουσικοί;
Η παραδοξότητα του να έχει κανείς όλο τον κόσμο στη διάθεσή του μέσω του ίντερνετ, της δυνατότητας να ταξιδεύει παντού κτλ., σε αποτρέπει από το να κάνεις βαθιές και σταθερές σχέσεις, είτε σε μουσικό, είτε σε προσωπικό επίπεδο. Έχω ακούσει πολλούς παλαιότερους μουσικούς της τζαζ να μιλούν για συγκεκριμένους δίσκους που στην κυριολεξία τους έλιωναν από τα πολλά ακούσματα. Ίσως κάνω λάθος, αλλά έχω την εντύπωση ότι οι περισσότεροι μουσικοί της ηλικίας μου βρίσκουν διαρκώς νέα πράγματα για να ακούσουν αντί να ακούνε σε βάθος μερικούς σπουδαίους δίσκους. Με τον ίδιο τρόπο οι μουσικοί παίζουν σε πολλές διαφορετικές μπάντες, αλλά σπάνια συνδέονται πολύ με μια από αυτές, τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που συνέβαινε στις παλιότερες γενιές. Τα σταθερά γκιγκ και οι μεγάλες περιοδείες είναι πια πολύ σπάνια. Αμφιβάλλω αν το κοινό θα μπορούσε να στηρίξει ένα κλαμπ που θα είχε το ίδιο γκρουπ κάθε βράδυ. Αλλά είναι πολύ δύσκολο για τη μουσική να γίνει σπουδαία αν οι καλλιτέχνες δεν παίζουν μεταξύ τους σε σταθερή βάση ώστε να γνωρίσουν καλά ο ένας τον άλλο.

Λένε ότι ο τρόπος που έπαιζαν οι μουσικοί από τις παλιότερες γενιές αντανακλούσε και τον τρόπο που ζούσαν, ενώ σήμερα υπάρχουν πάρα πολλοί μουσικοί με άρτια τεχνική κατάρτιση, που όμως υστερούν σε συναίσθημα, τους λείπει η αίσθηση του σουίνγκ και η αυθεντικότητα.
Νομίζω ότι η κριτική σχετικά με το βάθος του feeling είναι προφανώς δικαιολογημένη, αλλά αυτό πηγάζει από την αλλαγή των συνθηκών, που ανέφερα πριν. Η κριτική αυτή αγνοεί το γεγονός ότι εκείνο που εκφράζουν οι μουσικοί της γενιάς μου αντιπροσωπεύει με τον καλύτερο τρόπο τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε. Έναν κόσμο που κινείται γρηγορότερα, που είναι ταχύτερος, αλλά και που μας ερεθίζει περισσότερο. Οι νέοι μουσικοί είναι πιο ευέλικτοι και πιο ανοικτοί από τους παλαιότερους με αποτέλεσμα και στην κλασική μουσική και στην τζαζ να γίνονται mainstream και δημοφιλή σχήματα με ασυνήθιστη δομή, κάτι που το βρίσκω υπέροχο.

Υπάρχουν κάποιοι νέοι τρομπονίστες που ξεχωρίζεις;
O Nils Wogram μου έρχεται αμέσως στο μυαλό. Από αυτούς που βρίσκονται εδώ στη Νέα Υόρκη μου αρέσουν ο Andy Hunter, ο Jacob Garchik και ο Josh Roseman.

Τι ετοιμάζεις αυτή τη στιγμή;
Μόλις επέστρεψα από μια περιοδεία μερικών εβδομάδων με πολύ κουραστικό πρόγραμμα και ελπίζω να τα καταφέρω να ξεκουραστώ λίγο και να αρχίσω να γράφω τη μουσική για το επόμενό μου άλμπουμ.

Jazz & Tzaz, Μάιος 2009