Δεν ξέρω αν ξεμπέρδεψε για φέτος με αυτά τα CD ο νεοϋορκέζος στην καταγωγή και κάτοικος του Μέμφις πιανίστας Michael Jefry Stevens. Έχει λίγο καιρό μέχρι το τέλος της χρονιάς για να κάνει κάτι ακόμη με κάποιο από τα ούτε λίγο ούτε πολύ 15 σχήματα -αν δεν παρέλειψε κανένα σε όσα αναφέρει στο σάιτ του- με τα οποία δουλεύει.

In Transit λέγεται το ελβετικό κουαρτέτο του Stevens και το “Shifting Moods” (Konnex) είναι το δεύτερο άλμπουμ που κυκλοφορεί μαζί του. Ως διαδικασία τούτο εδώ το λάιβ στο Moods Jazz Club της Ζυρίχης δεν διαφέρει από το “Moving Stills”, που κυκλοφόρησε πριν από τρία περίπου χρόνια, αφού είτε πάνω στη σκηνή, είτε στο στούντιο, ο πιανίστας και οι τρεις Ελβετοί συνεργάτες του παίζουν μια και έξω αυτοσχέδιες συνθέσεις. Ξεκινώντας σχεδόν κάθε φορά από ένα αφαιρετικό, ατονικό σχεδίασμα του πιάνου, ο Stevens δημιουργεί ένα πλαίσιο οργανωμένης ελευθερίας, που παρακινεί το σαξοφωνίστα Jurg Solothurnmann, τον μπασίστα Daniel Struder και τον ντράμερ Dieter Ulrich, να παρασυρθούν όσο μακρύτερα γίνεται. Στο δρόμο που διανύουν απελευθερώνουν άφθονη ενέργεια, κάπου κάπου όμως μια αόριστη μελωδική φράση τους οδηγεί και σε στιγμές λυρισμού.

Ηχογραφημένο επίσης στη Ζυρίχη και με τη συμμετοχή των δύο εκ των τεσσάρων In Transit στις τάξεις του (εκτός του Stevens παίζει και ο Ulrich), το Griffith/Stevens Quartet κινείται σε εντελώς διαφορετικό έδαφος. Το “Only Love”(Artists Recording Collective) περιλαμβάνει δέκα τραγούδια που έχουν αιχμή του δόρατος τη φωνή του μικροσκοπικού (καθ’ ύψος τουλάχιστον) Miles Griffith, που δεν είναι ο τραγουδιστής με τη κοινά αποδεκτή  ωραία φωνή, αλλά περισσότερο ένας δεινός περφόρμερ και αυτοσχεδιαστής. Με τα γρυλίσματα, τις βραχνές κορώνες και τη λογοδιάρροια του φρενιασμένου του σκατ, τραβά εξαρχής την προσοχή πάνω του, όπως κάνει κατά κανόνα οπουδήποτε συμμετέχει. Ανάμεσα στους βρυχηθμούς του “Sometimes”, το θεότρελο “Oh Mama” όπου κάνει λογοπαίγνιο με το όνομα Obama, ή το “Lonely Tears” όπου κάποια στιγμή τραγουδάει σαν να κάνει γαργάρα, ακούγεται «παράξενα» όταν  στο “Highway Blues” παραμένει στα όρια του στρέιτ μπλουζ και στα “Perfect Dream”, “Borderline” και “Only Love” τραγουδά με συμβατικό τρόπο μια μπαλάντα.

Επί ευρωπαϊκού εδάφους πάντα το “Icicles” (Konnex) είναι η δεύτερη εμφάνιση του Stevens με το Eastern Boundary Quartet. Ένα κουαρτέτο κατά το ήμισυ αμερικάνικο, με τον πιο κοντινό συνεργάτη του πιανίστα, τον Joe Fonda στο μπάσο (διατηρούν το Fonda/Stevens Group 25 χρόνια τώρα και παίζουν μαζί σε πολλούς άλλους συνδυασμούς) και κατά το ήμισυ ουγγρικό χάρη στη συμμετοχή του Balazs Bagyi στα τύμπανα και του Mihaly Borbely στο σαξόφωνο. Με την εξαίρεση των δύο πρώτων κομματιών, του “Fish Soup” που εκτυλίσσεται γύρω από μια φάνκι μπασογραμμή του Fonda και της λυρικής μπαλάντας “Icicles”, σε όλο το υπόλοιπο άλμπουμ επιχειρείται η προσέγγιση ανατολής – δύσης. Το γεφύρωμα αυτό αναλαμβάνει στο “Borders” ο Fonda, που με ένα δίλεπτο μονόλογο οδηγεί την ουγγρική φολκ εισαγωγή σε ένα αυτοσχεδιαστικό κρεσέντο γεμάτο με διαφωνίες από τα πλήκτρα του Stevens. Στο “Soft Balkan Wind”, το “Hungarian Jazz Rhapsody” και το “Tansylvania Blues” εμπνέονται ξεκάθαρα από ουγγρικά και βαλκανικά θέματα, με τον Borbely πότε στο σοπράνο και πότε στο ταρογκάτο (ένα πνευστό ρουμανο-ουγγρικής προέλευσης, που βρίσκεται ανάμεσα στο κλαρινέτο και στο σοπράνο σαξόφωνο), ενώ στο “China” η σύγκλιση ανατολής-δύσης φτάνει μέχρι την Κίνα.

Τέταρτη στη σειρά ευρωπαϊκή ηχογράφηση για τον Stevens, το “Dear Jonas” (Konnex), είναι ένα ντούο άλμπουμ του πιανίστα με το Δανό κιθαρίστα Jon Hemmersam. Το μεγαλύτερο μέρος του καλύπτεται από δύο εκτενή κομμάτια, τη σουίτα “Amber” σε τρία μέρη και το “Blue Peace” (σε δύο μέρη αυτό), που καθένα τους διαρκεί συνολικά πάνω από είκοσι λεπτά. Και τα δύο φαίνεται να προέρχονται από ελάχιστα γραμμένα μέρη που αποτελούν αφορμές για τους μακροσκελείς, ελεύθερους σε ανάπτυξη διαλόγους ανάμεσα στην ακουστική κιθάρα και το πιάνο. Περισσότερο δομημένα και με πιο συγκεκριμένη μελωδία ακούγονται τα υπόλοιπα δύο κομμάτια, το “Andrea” και ιδίως το “Dear Jonas”, που σε όλη του τη διάρκεια διατηρεί τη μελωδικότητα της μπαλάντας.

Η προσφιλής τακτική της Satoko Fujii να κυκλοφορεί πάνω από ένα CD την ίδια μέρα, έφτασε στο αποκορύφωμά της στις 12 Σεπτεμβρίου του 2006, όταν εμφανίστηκαν ταυτόχρονα 4 άλμπουμ της, από 4 διαφορετικές εταιρίες και καθένα με μια διαφορετική big band. Σχετικά πιο συγκρατημένη … φέτος η πιανίστα από το Τόκιο, στις 19 Ιουλίου άρχισε να διαθέτει μέσω της Libra Records 3 καινούριες δουλειές της. Επιθυμία της αυτή τη φορά ήταν να κάνει ένα δώρο στο σύντροφό της και στη μουσική και στη ζωή, τον τρομπετίστα Natsuki Tamura, για τα εξηκοστά του γενέθλια, το λεγόμενο kanreki στην Ιαπωνία, όταν δηλαδή κάποιος συμπληρώσει έναν πλήρη κινέζικο ζωδιακό κύκλο (που περιλαμβάνει 5 eto, τους μικρότερους κύκλους που διαρκούν 12 έτη).

“Eto” ονομάζεται και το άλμπουμ της με τη δεκαπενταμελή Orchestra New York, την πιο παλιά από τις τέσσερίς της big band (οι άλλες τρεις έχουν έδρα το Τόκιο, το Κόμπε και τη Ναγκόγια αντίστοιχα), που υπάρχει από το 1997 και στην οποία συμμετέχουν πολλοί σημαντικοί σολίστες όπως ο Ellery Eskelin, o Chris Speed, o Herb Robertson και o Joe Fiedler. Κεντρικό κομμάτι του CD είναι η ομώνυμη σουίτα που ανάμεσα στην εισαγωγή και τον επίλογό της περιλαμβάνει 12 σύντομα μέρη, σε καθένα από τα οποία ένα όργανο αναπαριστά ηχητικά κάποιο από τα ζώα του ζωδιακού κύκλου. Έτσι στο “Rat” το κλαρινέτο του Chris Speed αποδίδει τo γοργό, νευρικό τρέξιμο του αρουραίου, στο “Ox” το τρομπόνι του Joey Sellers ακολουθεί την αργή γαλήνια κίνηση του βοδιού, στο “Horse” το βαρύτονο του Andy Laster δίνει τον περήφανο καλπασμό του αλόγου, στο “Snake” η τρομπέτα με σουρντίνα του Tamura μιμείται το απειλητικό σύρσιμο του φιδιού κι ούτω καθεξής. Τα υπόλοιπα τρία κομμάτια είναι μεγαλύτερης διάρκειας και αναδεικνύουν περισσότερο την ενορχηστρωτική ικανότητα της Fujii, με σύνθετη γραφή, συνεχείς αλλαγές και επιβλητικές εξάρσεις, ιδίως στο “Stroll” που ακούγεται σαν επένδυση επικής κινηματογραφικής ταινίας.

Ένα κεντρικό θέμα, αυτή τη φορά το νερό, υπάρχει και στην ιδέα του “Watershed”, που είναι το δεύτερο άλμπουμ του Min-Yoh Ensemble. Ενός κουαρτέτου με παράδοξη μορφή (πιάνο, ακορντεόν, τρομπόνι, τρομπέτα) που συνδέεται με τη γιαπωνέζικη παράδοση, εξ ου και η ονομασία του, η οποία στα γιαπωνέζικα σημαίνει φολκ μουσική. Αν και απουσία μπάσου και ντραμς στο σύνολο αυτό το αναμενόμενο είναι να στηρίζεται περισσότερο στην παρτιτούρα, η γραφή ακούγεται συχνά πολύ χαλαρή και το όλο άκουσμα επικεντρώνεται κυρίως στον αυτοσχεδιασμό. Το τρομπόνι του Curtis Hasselbring και η τρομπέτα του Tamura δίνουν συχνά τον ήχο της ροής και της κίνησης του νερού, με τη συνοδεία του ακορντεόν της Andrea Parkins που βρίσκεται σε συνεχή διάλογο μαζί τους και της Fujii που παίζει μινιμαλιστικές γραμμές, σκόρπια ακόρντα ή τσιμπά τις χορδές του πιάνου.

Η Fujii, ο Tamura και δύο γάλλοι μουσικοί, ο τρομπετίστας Christian Pruvost και ο ντράμερ Peter Orins απαρτίζουν το πρωτοεμφανιζόμενο κουαρτέτο Kaze.  Ένα ακόμη γκρουπ με περίεργο συνδυασμό οργάνων που το ντεμπούτο του “Rafale” ηχογραφήθηκε ζωντανά στην Κρακοβία στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Σοπέν. Το “Noise Chopin” αποδίδει χαρακτηριστικά το όλο κλίμα του άλμπουμ, που επιχειρεί ένα συνδυασμό στοιχείων της κλασικής μουσικής με το θόρυβο.  Έτσι στις έξι συνθέσεις του άλμπουμ (εκ των οποίων οι τρεις ανήκουν στον  Evans) υπάρχουν αρκετές γαλήνιες και λυρικές στιγμές, αλλά και περιπετειώδεις στα όρια του θορύβου και της κακοφωνίας αυτοσχεδιασμοί.

επαφές: www.michaeljefrystevens.com, http://www2s.biglobe.ne.jp/~Libra/

Jazz & Tzaz, Δεκέμβριος 2011

Jazz & Tzaz, Δεκέμβριος 2011

Fourth Page: “Along the Weak Rope” (For/Wind)

Η Carolyn Hume

Η πιανίστα Carolyn Hume δουλεύει συνήθως σε ντούο με τον ντράμερ Paul May και μέσα σε μια δεκαετία έχει κυκλοφορήσει μαζί του 5 CD. Κάπου κάπου όμως εμφανίζεται μόνη ή με άλλα, πάντοτε μικρά σχήματα και έχει ηχογραφήσει άλλα 3 άλμπουμ. Σε όλες τις περιπτώσεις τα στοιχεία που επικρατούν είναι τα ίδια: μινιμαλισμός, χαμηλοί τόνοι, εσωστρέφεια. Αυτή τη φορά τη συναντάμε όχι ως leader, αλλά ως μέλος του λονδρέζικου κουαρτέτου Fourth Page, όπου συμμετέχουν ο May, ο κιθαρίστας Charlie Beresford και ο κοντραμπασίστας Paul Marsh. Το πρώτο άλμπουμ του γκρουπ δεν διαφοροποιείται πολύ ως προς το ύφος του σε σχέση με τη δουλειά της Hume. Το αργό τέμπο, ο ακουστικός ήχος και η ίδια σκοτεινή ατμόσφαιρα παραμένουν και στα 6 κομμάτια του “Along the Weak Rope”, δημιουργώντας ένα άκουσμα αυτοσχεδιαστικό μεν, που δεν δίνει όμως έμφαση στο σολάρισμα, ούτε έχει θεαματική εξέλιξη και αλλαγές, αλλά που βασίζεται στην επεξεργασία και ανάπτυξη της ατμόσφαιρας με μικρές, ανεπαίσθητες προσθήκες. Τα ψιθυριστά φωνητικά του Beresford, οι σποραδικές μελωδίες που ακούγονται από τις χορδές του και οι βαριές γραμμές του Marsh επιτείνουν το γκρίζο στις ιμπρεσσιονιστικές εικόνες που συνήθως δημιουργούν τα πλήκτρα της Hume συνοδευόμενα από τα σκουπάκια του May. Στα περισσότερα κομμάτια (“Twist of the Tongue” “The Ash Tree”, “Citadel”) νιώθουμε ένα βαρύ νέφος να κινείται αργά και απειλητικά, το “Along the Weak Rope” θα μπορούσε να αποτελέσει μια ακουστική έκδοση του ήχου του Μπρίστολ, ενώ οι λέξεις που μουρμουρίζει ο Beresford, τα ακόρντα της Hume στο ενδιάμεσο μεγάλων παύσεων και ουποτυπώδης ρυθμός του Marsh και του May είναι ό,τι γεμίζει τον αέρα στα 6 λεπτά του “The Air in Between”.

www.4thpage.com

Jazz & Tzaz, Δεκέμβριος 2011

Η Sara Serpa σπούδασε κλασικό τραγούδι και πιάνο αλλά ένιωθε μεγαλύτερη έλξη για όσα άκουγε στο Hot Clube Jazz της Λισσαβόνας, παρά για την προοπτική να ασχοληθεί με την κλασική μουσική. Προτίμησε λοιπόν να κατευθυνθεί προς τη Βοστόνη προκειμένου να σπουδάσει αυτοσχεδιασμό. Εκεί ηχογράφησε και το πρώτο της CD με τίτλο “Sara Serpa Quintet” και μετά την αποφοίτησή της, το 2008, εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Δεν της πήρε πολύ χρόνο να κάνει τις κατάλληλες γνωριμίες. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς έκανε εντυπωσιακή εμφάνιση πλάι στο κουιντέτο του Greg Osby, στο “9 Levels” με το οποίο ο σαξοφωνίστας εγκαινίασε τη δική του εταιρεία. Αμέσως μετά η Inner Circle Music κυκλοφόρησε και το δικό της CD “Praia”. Πέρσι ηχογράφησε με δύο από τους δασκάλους της στη Βοστόνη, με τον Danilo Perez το “Providencia” και με τον Ran Blake ένα ντούο άλμπουμ με τον τίτλο “Camera Obscura”.

Στο καινούριο της CD “Mobile” (κι αυτό από την Inner Circle), όπως και στα προηγούμενα βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι χρησιμοποιεί τη φωνή της σαν ένα όργανο και όχι με γνώμονα πόσες οκτάβες μπορεί να καλύψει ή πόσο καλό βιμπράτο διαθέτει. Η διαφορά είναι ότι εδώ όλα τα κομμάτια έχουν ένα κοινό τόπο. Η αφετηρία τους βρίσκεται σε αναγνώσματα που τη συντρόφεψαν στη διάρκεια ταξιδιών και κατά τη διαμονή της στις πόλεις που πέρασε τον περισσότερο χρόνο της: τη Λισαβόνα, το Άμστερνταμ, τη Βοστόνη και τη Νέα Υόρκη. Αναγνώσματα που κεντρικό τους θέμα είναι το μοναχικό ταξίδι, η εξερεύνηση του αγνώστου. Εικόνες, χρώματα, εντυπώσεις και συναισθήματα ξεχύνονται συνεχώς από τη φωνή της καθώς διαβάζει ένα ταξιδιωτικό κείμενο του John Steinbeck, καθώς τραγουδά στίχους του Cummings που έχει μελοποιήσει η ίδια, ή όταν αποδίδει με φωνητικά χωρίς λόγια σκηνές από την Οδύσσεια του Ομήρου, από το Μόμπι Ντικ του Melville, από ένα ιστορικό κείμενο του Ηρόδοτου. Μια φωνή που διηγείται ιστορίες όχι μόνο με τους στίχους τραγουδιών, αλλά και (κυρίως) με τις μελωδίες που επινοεί τη στιγμή της ερμηνείας, όπως άλλωστε κάθε καλός αυτοσχεδιαστής όποιο όργανο κι αν παίζει. Κεντρικός ο ρόλος του συμπατριώτη της κιθαρίστα Andre Matos που σχεδόν παντού αναπτύσσει μαζί με τη Serpa τα θέματα και τις μελωδίες, ενώ τη rhythm section απαρτίζουν η καναδέζα πιανίστα Kris Davis, ο μπασίστας Ben Street και ο ντράμερ Ted Poor.

Η Susana Santos Silva από το Πόρτο είναι μέλος δύο μεγάλων ορχηστρών: της εγχώριας Orquestra de Jazz de Matosinhos και της διευρωπαϊκής European Movement Jazz Orchestra. Η πρώτη τής έδωσε τη δυνατότητα να συνευρεθεί  με special guests όπως η Maria Schneider, η Carla Bley, ο Lee Konitz, ο Joshua Redman και ο Kurt Rosenwinkel, ενώ και με τις δύο περιοδεύει ανά την Ευρώπη. Το προσωπικό της ντεμπούτο “Devil’s Dress” πάντως είναι αμιγώς πορτογαλέζικο. Ηχογραφήθηκε στη Λισσαβόνα με ντόπιους μουσικούς και κυκλοφορεί από την Tone Of A Pitch, του χαρισματικού κιθαρίστα Andre Fernandes (γνώριμου από το Eurojazz της Αθήνας) που συμμετέχει στο κουιντέτο της, έχοντας κεντρικό ρόλο, ακριβώς όπως και ο Matos στο CD της Sepra. Το ομότιτλο κομμάτι, με τις συνεχείς εναλλαγές ανάμεσα στην τρομπέτα και την παραμορφωμένη κιθάρα και ανάμεσα στο ρουμπάτο και το σφιχτό γκρουβ, αντιπροσωπεύει ίσως περισσότερο από όλα το ταίριασμα του καθαρού ακουστικού ήχου με τον ηλεκτρισμό του ροκ που συναντάμε στο μεγαλύτερο μέρος του άλμπουμ. Η έντεχνη γραφή της Silva (έχει συνθέσει 6 από τα 8 κομμάτια του CD) είναι γεμάτη από ιδέες, από μελωδικές και ρυθμικές στροφές, σπάνια ακολουθώντας τη σειρά θέμα – διαδοχή των οργάνων στους αυτοσχεδιασμούς – θέμα, δεδομένου ότι το θέμα κατά καιρούς επανέρχεται, η πορεία αλλάζει κατεύθυνση, οι αυτοσχεδιασμοί γίνονται ομαδικοί. Η τρομπέτα μένει συνήθως στις μεσαίες συχνότητές της, το τενόρο του Ze Pedro Coehlo έχει πάντα καθαρό μελωδικό ήχο, ενώ η κιθάρα του Fernandes αλλάζει συνεχώς πρόσωπο. Σπουδαία δουλειά και από το μπάσο του Demian Cabaud και τα τύμπανα του Marcos Cavaleiro.

επαφές: www.saraserpa.com, www.susanasantossilva.com

Jazz & Tzaz, Νοέμβριος 2011

Αν και η εμφάνιση αυτού του καταλόγου από τις εκδόσεις Kawade Shobo, αρχικά προοριζόταν να συμπέσει χρονικά με τη συμπλήρωση των σαραντάχρονων της εταιρείας, η κυκλοφορία του έγινε το καλοκαίρι του 2010. Υπεύθυνος της έκδοσης είναι ο Kenny Inoaka (επικεφαλής της ιστοσελίδας www.jazztokyo.com, παραγωγός και διανομέας για αρκετά χρόνια της ECM στην Ιαπωνία), ενώ ανάμεσα στους συγγραφείς είναι και ο πιανίστας Nobu Stowe (Jazz & Tzaz 190, Ιανουάριος 2009).

Ο πιανίστας Nobu Stowe, ένας από τους συγγραφείς του βιβλίου

Στις πρώτες 200 από τις 700 του σελίδες παρουσιάζονται με τη σειρά έγχρωμα τα εξώφυλλα (6 ανά σελίδα) των πάνω από 1.100 δίσκων που κυκλοφόρησε η εταιρεία, αρχής γενομένης με το “Free at Last” του Mal Waldron Trio στα τέλη του 1969 και φτάνοντας μέχρι την τριπλή επανέκδοση υλικού του Eberhard Weber υπό τον τίτλο “Colours” τον Ιανουάριο του 2010. Συμπεριλαμβάνονται, εκτός φυσικά από τις γνωστές σειρές Rarum και Works, και τα 5 DVD που φέρουν την ετικέτα της ECM, όπως και οι 41 τίτλοι της θυγατρικής JAPO. Η χρονική αυτή παράθεση των εξωφύλλων μάς δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε πώς εξελίχτηκε διαχρονικά το σπαρτιάτικο ντιζάιν της εταιρείας, ξεκινώντας από τα πολύχρωμα και διαφόρων τεχνοτροπιών εξώφυλλα της δεκαετίας του ’70 για να φτάσουμε στις σκουρόχρωμες, ως επί το πλείστον ασπρόμαυρες εικόνες που κυριαρχούν τα τελευταία χρόνια. Στις υπόλοιπες 500 περίπου σελίδες υπάρχει δίγλωσση αναφορά (στα γιαπωνέζικα και στα αγγλικά) στα πλήρη στοιχεία κάθε άλμπουμ (τίτλους και συνθέτες κομματιών, συμμετέχοντες, συντελεστές, ημερομηνία και τόπο ηχογράφησης), καθώς και ένας σύντομος σχολιασμός μόνο όμως στα γιαπωνέζικα.

Το βιβλίο είναι διαθέσιμο στην Ευρώπη μέσω του σάιτ της ECM.

Jazz & Tzaz, Νοέμβριος 2011

Leaps of Faith

Συνέντευξη με τον Cuong Vu
Είναι κάπως αστείο το πώς ξεκίνησες να παίζεις τρομπέτα. Αληθεύει ότι δεν σου άρεσε αυτό το όργανο;
Τώρα πια που έχω βρει τη φωνή μου σε αυτήν, που μπορώ να παίζω καλά και συγκριτικά να εξασκούμαι λιγότερο, μου αρέσει. Ήταν τόσο υπερβολικά δύσκολο όργανο, που εκείνη την εποχή «το μισούσα». Όταν ξεκίνησα να παίζω τρομπέτα δεν ήταν όχι η πρώτη, ούτε καν η τρίτη ή η τέταρτή μου επιλογή. Δεν πιστεύω ότι υπήρχε περίπτωση να επιλέξω αυτό το όργανο. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι θα ήταν καλύτερο για μένα να διάλεγα την κιθάρα ή τα τύμπανα ή και τα δυο. Όμως τη στιγμή που συνειδητοποίησα ότι θα μπορούσα να παίξω και κάποιο άλλο όργανο από αυτά που μου άρεσαν, η τρομπέτα απαιτούσε τόσο πολύ από το χρόνο μου που δεν μου επέτρεπε να εξασκηθώ αρκετά σε ο,τιδήποτε άλλο.

Υπάρχουν κάποιοι μουσικοί, τρομπετίστες ή και όχι, που θα έλεγες ότι έχουν καθορίσει τον τρόπο που παίζεις;
Ο Clifford Brown είναι ο μοναδικός που είχε τεράστια επίδραση πάνω μου. Η καλαισθησία του Miles Davis και το λιτό του παίξιμο με επηρέασαν επίσης πολύ. Αλλά διστάζω να αναφέρω τον Miles όταν μιλώ για τις επιρροές μου, γιατί το μυαλό των περισσότερων πηγαίνει στην ηλεκτρική του περίοδο. Όμως εγώ στην πραγματικότητα αν εξαιρέσουμε ένα-δύο δίσκους, δεν έχω ακούσει παρά ελάχιστα τη συγκεκριμένη δημιουργική του περίοδο.

Πώς άρχισες να ενσωματώνεις τα ηλεκτρονικά στο παίξιμό σου;
Χαζολογώντας στο στούντιο ενός φίλου. Δοκίμασα κάμποσα διαφορετικά πράγματα και τίποτα από αυτά δεν μου άρεσε, μέχρι που πέρασα την τρομπέτα από delay, που άρχισα να χρησιμοποιώ λούπες και να πειραματίζομαι μπαίνοντας σε διαφορετικές ηχητικές περιοχές.

από αριστερά: Stomu Takeishi, Cuong Vu, Ted Poor

Συνήθως δουλεύεις με ένα γκρουπ που έχει βασικό πυρήνα το Stomu Takeishi και τον Ted Poor. Προτιμάς να συνεργάζεσαι με ανθρώπους που είναι εξοικειωμένοι με τη μουσική σου και με αυτά που κάνεις;
Ναι. Είναι ο μοναδικός τρόπος που θέλω να δουλεύω στα δικά μου πρότζεκτ και θεωρώ ότι είναι ο καλύτερος για μένα.

Έχεις παίξει με τον Bill Frisell και τον Pat Metheny, δύο από τους κιθαρίστες με τη μεγαλύτερη επιρροή σήμερα. Ποιες είναι οι κυριότερες διαφορές στη συνεργασία με αυτούς τους δύο μουσικούς που έχουν εντελώς διαφορετική προσέγγιση ο ένας από τον άλλο;
Ο ένας είναι η γη και ο άλλος ο ουρανός. Αλλά και οι δυο είναι φοβεροί και τους αγαπώ το ίδιο. Είναι πολύ διαφορετικοί άνθρωποι με πολύ διαφορετικές προσωπικότητες και αυτό αντανακλάται στη μουσική τους. Προτιμώ να μην το αναλύσω και να αφήσω τους ακροατές να κάνουν τις δικές τους σκέψεις πάνω σε αυτό το θέμα. Είναι πολύ δύσκολο να τους συγκρίνω γιατί στη συνεργασία μου με τον Pat ήταν εκείνος ο ηγέτης του γκρουπ και εγώ ήμουν εκεί για να τον βοηθήσω να πραγματοποιήσει το δικό του όραμα. Έτσι, εκείνος με οδηγούσε και μου ζητούσε να κάνω διάφορα πράγματα που συνήθως δεν σκέφτομαι να κάνω. Αντίθετα ο Bill συμμετείχε σε πρότζεκτ όπου leader ήμουν εγώ και αποφάσιζα εγώ για το τι πρέπει να γίνει.

Μετά από δύο άλμπουμ στην Artistshare, με το “Leaps of Faith” επέστρεψες σε μια συμβατική δισκογραφική εταιρεία. Ποια ήταν η εμπειρία σου δουλεύοντας με μια ιντερνετική εταιρεία;
Ήταν σπουδαία εμπειρία αλλά απαιτούσε πάρα πολύ χρόνο. Δεν είχα κανέναν που να ασχολείται με τα διαδικαστικά της δουλειάς. Με τη θέση που έχω τώρα ως καθηγητής σε ένα από τα μεγάλα πανεπιστήμια (της Washington), δεν μπορώ να διαθέσω τόσο χρόνο και τόση αφοσίωση που χρειάζεται το να κάνει κανείς ένα δίσκο μόνος του. Η Origin records είναι λοιπόν πολύ καλή από αυτή την άποψη, δεδομένου ότι δεν επεμβαίνει με κανένα τρόπο στη δουλειά μου. Πάντως θα ‘θελα να δουλέψω με την ECM. Άκουσα από τον Tim Berne ότι ο Manfred (Eicher) είναι «το κάτι άλλο» και είναι εντελώς αφοσιωμένος στο όραμά του. Αυτός ο συνδυασμός ισχυρής γνώμης και δυνατού concept με τον οποίο δουλεύει είναι πολύ ενδιαφέρων και θα με ωθούσε να εξερευνήσω διαφορετικούς χώρους.

Το “Leaps of Faith” ξεκινά με τρία από τα χιλιοπαιγμένα στάνταρντ. Πιστεύεις ότι υπάρχει ακόμη χώρος για μια διαφορετική ερμηνεία τους;
Αυτή τη στιγμή το πιστεύω περισσότερο από ποτέ. Αλλά δεν θα έκανα αυτό το δίσκο αν δεν πίστευα ότι υπάρχουν άπειρα περιθώρια για να «σκάψει» κανείς πολύ – πολύ βαθύτερα ακόμη.

Και στα δύο τελευταία σου σχήματα, του Agogic και το 4-tet επιλέγεις κυρίως αργούς ρυθμούς και σκοτεινές γραμμές του μπάσου. Κάποτε είχες πει ότι σε φόβιζε το ότι μπορεί να ακούγεσαι όπως ο Herb Alpert ή ο Chuck Mangione …
Στην πραγματικότητα θα έλεγα ότι με διασκέδαζε και την ίδια στιγμή με φόβιζε το ότι ο κόσμος μπορούσε να κάνει αυτή τη σκέψη. Ποτέ δεν αφιέρωσα αρκετό χρόνο στη μουσική κανενός από τους δύο για να με επηρεάσουν με οποιοδήποτε τρόπο. Για να μην αναφέρω ότι ο τρόπος που παίζω δεν μοιάζει καθόλου με τον δικό τους. Απλά κάποιες φορές αναρωτιέμαι πώς ακούει ο κάθε άνθρωπος και πόσο ανόητος μπορεί να είναι κάποιος, ώστε να λέει πράγματα που δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα.

Jazz & Tzaz, Οκτώβριος 2011

Avram Fefer / Eric Revis / Chad Taylor: “Eliyahu” (Not Two)

Τον Avram Fefer είχα να τον ακούσω δέκα περίπου χρόνια, από τότε που κυκλοφόρησε τους δύο πρώτους προσωπικούς του δίσκους. Ο ένας ήταν το “Calling All Spirits” με το τρίο του και ο επόμενος το “Few and Far Between” με το σπουδαίο πιανίστα Bobby Few και τον μπασίστα Wilber Morris σε μια από τις τελευταίες ηχογραφήσεις της ζωής του. Στο “Eliyahu” που είναι το δέκατο CD αυτού του αξιόλογου σαξοφωνίστα βρίσκω πολλά κοινά με το “Calling All Spirits”. Παρόμοιο σχήμα sax τρίο όπως και σε εκείνο και σταθερά με τον Eric Revis στο κοντραμπάσο, αλλά κυρίως την ίδια φλόγα και την ίδια ροπή προς την πνευματικότητα να το διαπερνά από την αρχή ως το τέλος. Ροπή η οποία ενισχύεται και από το γεγονός ότι ο σαξοφωνίστας αφιέρωσε αυτό το δίσκο στη μνήμη του πατέρα του, που όπως λέει τον έμαθε «να αγαπά τη ζωή και να ζει την αγάπη». Σε αρκετά κομμάτια (όπως “Song for Dyani”, “Wishful Thinking”, “Essaouira”) οι ρυθμοί από τα τύμπανα του Chad Taylor (Chicago Underground Trio), όσο και οι γραμμές του κοντραμπάσου έχουν ευθεία σύνδεση με την καρδιά της Αφρικής. Είναι χαρακτηριστικό ότι και στα τρία αυτά κομμάτια (όλα τους ξεπερνούν τα 6 λεπτά σε διάρκεια) το σχήμα με το οποίο ξεκινά ο Revis, το επαναλαμβάνει απαράλλακτο μέχρι το τέλος. Αντίθετα στο “City Life” τού δίνει και καταλαβαίνει με πολύ γρήγορες περπατητές γραμμές και ένα ορμητικό σόλο. Το σαξόφωνο του Fefer ξεκινώντας συνήθως με απλά μελωδικά θέματα που αποτελούνται από μικρές φράσεις, ανεβάζει σιγά σιγά στροφές για να φτάσει σε δυναμικά ξεσπάσματα. Ακόμη και αυτά δεν υπολείπονται σε μελωδικότητα και ακόμη και τότε δεν παρασύρεται σε φλυαρίες. Όπως και συνολικά στο “Eliyahu” ακούμε τρεις μουσικούς που με το ουσιαστικό και γεμάτο πάθος παίξιμό τους μεταδίδουν την αφοσίωση που έχουν σε αυτό που κάνουν.

www.avramfefer.com

Jazz & Tzaz, Ιούλιος 2011

Wadada Leo Smith – Ed Blackwell: “The Blue Mountain’s Sun Drummer” (Kabell Records)
Δεν είμαι σίγουρος αν το “Interstellar Space”, ο τελευταίος στούντιο δίσκος του Coltrane, ήταν το πρώτο free jazz ντούο άλμπουμ για πνευστά και τύμπανα. Σίγουρα όμως λειτούργησε σαν μοντέλο για δεκάδες μουσικούς που από τότε (1967) μέχρι σήμερα ηχογράφησαν με ανάλογα σχήματα. Ανάμεσά τους ο Leo Smith και o Ed Blackwell, που έπαιξαν αρκετές φορές σε τετ α τετ συνθήκες (όπως με Gunter Sommer, Adam Rudolph, Jack DeJohnette ο πρώτος, ή με Dewey Redman και Don Cherry ο δεύτερος).

Η μεταξύ τους γνωριμία ξεκίνησε το 1969 στο Παρίσι, όπου ζούσε τότε ο Smith, ενώ ο Blackwell ήταν σε περιοδεία με το γκρουπ του Ornette Coleman. Τον Οκτώβριο του 1986 βρέθηκαν μαζί στο ραδιοφωνικό σταθμό του Πανεπιστημίου Brandeis, κοντά στη Βοστόνη, και ηχογράφησαν τα 10 κομμάτια του “The Blue Mountain’s Sun Drummer” σχεδόν χωρίς καμιά προετοιμασία, πέρα από κάποια σχεδιάσματα και μερικές υποτυπώδεις υποδείξεις του τρομπετίστα σχετικά με το περιεχόμενό τους. Ακόμη και σαν ντοκουμέντο και μόνο να το δει κανείς, δεδομένου ότι ο Blackwell πέθανε 6 χρόνια αργότερα, δύσκολα δικαιολογείται το ότι χρειάστηκε 25 χρόνια για να καταφέρει να βγει στο φως (πόσο μάλλον όταν η ποιότητα της εγγραφής κάθε άλλο παρά κακή ακούγεται), κάτι που τελικά έγινε μέσω της δισκογραφικής εταιρείας του Smith Kabell Records.

Όπως έλεγε ο Miles Davis στην αυτοβιογραφία του οι μεγάλοι τρομπετίστες «την κάνουν λαχείο» όταν παίζουν με μεγάλους ντράμερ. Αυτό φαίνεται να ισχύει και για τον Leo Smith που με αυτό το αρμονικά απογυμνωμένο σχήμα βγάζει ένα λυρισμό που δεν ακούγεται συχνά στις άλλες δουλειές του. Μελωδικός όπως πάντα είναι και ο Blackwell, που συνήθιζε να λέει ότι τα τύμπανα, ιδίως με τον τρόπο που παίζονται στην Αφρική, χρησιμοποιώντας την ένταση και τους διαφορετικούς τονισμούς μπορούν να διηγούνται ιστορίες και να είναι εξίσου μελωδικά με τα υπόλοιπα όργανα. Χωρίς παρτιτούρες, χωρίς ακόρντα, χωρίς τα πατήματα και την αρμονική κίνηση που υποδεικνύουν οι γραμμές του μπάσου, παρά μόνο με τη μονοφωνική μελωδία και τον αρχέγονο ρυθμό, οι δύο μουσικοί απολαμβάνουν την απόλυτη ελευθερία να πάνε όπου τους οδηγεί η στιγμή. Αυτό τους βοηθά να δώσουν περισσότερη έμφαση στην πνευματικότητα που ούτως ή άλλως χαρακτηρίζει τη δουλειά τους (μη ξεχνάμε ότι και οι δύο γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στον αμερικάνικο νότο), πράγμα που αποτυπώνεται και στους τίτλους των κομματιών (“The Celestial River”, “Arrows in the Garden of Light”, “A Blues Ritual Dance”, “Albert Ayler in a Spiritual Light”). Σε δύο κομμάτια, το “Seeds of a Forgotten Flower”) και το “Don’t you Remember”, ο Smith αφήνοντας την τρομπέτα για να παίξει το αφρικάνικο όργανο μπίρα και να τραγουδήσει, εισχωρεί στη τελετουργική παράδοση της μαύρης ηπείρου και προβάλλει τη βαθιά του πίστη στις ουμανιστικές αξίες και τη λυτρωτική δύναμη της μουσικής.

www.wadadaleosmith.com

Jazz & Tzaz, Ιούνιος 2011

Επαφή: www.waltweiskopf.com

Nordic Connect: “Spirals” (ArtsitShare)

Σε συγγενικές σχέσεις, κοινή καταγωγή, παρόμοια κοινωνικά, οικολογικά και καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα, έχουν την αφετηρία τους οι σπείρες που ξετυλίγουν οι Nordic Connect.  Αν και είναι ένα γκρουπ με συλλογικό πνεύμα και με κανένα από τα μέλη του σε εμφανή ρόλο leader, κινητήρια δύναμη φαίνεται να είναι η τρομπετίστα Ingrid Jensen, αυτοσχεδιάστρια και συνθέτις καθιερωμένη δύο δεκαετίες τώρα και από την προσωπική καριέρα της, αλλά και σαν σταθερό μέλος της περίφημης Maria Schneider Orchestra.

Γεννημένη και μεγαλωμένη στον Καναδά από Δανό πατέρα η Ingrid Jensen, μαζί με την αδελφή της τη γνωστή σαξοφωνίστα Christine Jensen, αποτελούν τη γραμμή των πνευστών του κουιντέτου. Στο πιάνο είναι η φίλη τους πιανίστα Maggi Olin και στο μπάσο ο Mattias Welin, και οι δυο τους από τη Σουηδία, ενώ ο ντράμερ Jon Wikan εξίσου βόρειος (έχει γεννηθεί στην Αλάσκα, με νορβηγικές ρίζες), είναι σύζυγος της Ingrid. Ένας ακόμη σουηδός, ο κιθαρίστας Torben Waldorff, άντρας της Olin αυτός, έχει κάνει την παραγωγή του δεύτερού τους CD. Όλο αυτό το πλέγμα δεσμών επηρεάζει ποικιλοτρόπως και τη δουλειά τους. Το λέει ο τίτλος του άλμπουμ, το ίδιο το όνομά τους, το γράφουν ξεκάθαρα και σε ένα κείμενο στο εξώφυλλο του δεύτερου CD τους “Spirals”.

Η Βίκινγκ καρδιά που έχουν κληρονομήσει τούς έχει εμποτίσει με τη λαχτάρα να ταξιδέψουν στ’ ανοιχτά, να βυθιστούν στο μυστήριο και την περιπέτεια με τη μουσική τους. Αυτό δείχνει και το σχέδιο του καραβιού που σε δύο παραλλαγές διάλεξαν για εξώφυλλο στα δύο τους άλμπουμ. Ένα τέτοιο ταξίδι φαντάζεται κανείς ακούγοντας την εξέλιξη του “Travel Fever”, που ξεκινά γλιστρώντας γλυκά με τα απαλά ακόρντα των φέντερ ρόουντς και το όμορφο μελωδικό φύσημα της τρομπέτας. Η έξαψη και οι εκπλήξεις του ταξιδιού εμφανίζονται στην πορεία υπό τον drum ‘n’ bass ρυθμό που κρατούν τα τύμπανα και κορυφώνονται με ένα πυκνό σόλο από το τενόρο και τις γραμμές που παίζουν μαζί οι δύο αδελφές. Με παρόμοιο τρόπο αναπτύσσεται και το “Song for Inga”, με τις εξάρσεις που ακολουθούν το μελωδικό θέμα και τα σόλο από την τρομπέτα και το σοπράνο. Το αργό γκρουβ του “Earth Sighs” φέρνει το γκρουπ στην ατμόσφαιρα του φιούζον που έπαιζε ο Miles Davis στα τέλη της δεκαετίας του ’60, αίσθηση που γίνεται ακόμη εντονότερη με τα φέντερ ρόουντς, την περασμένη από ηλεκτρονικά τρομπέτα και το δυναμικό ρυθμό του “Brejk A Leg”. Miles θυμίζει και η τρομπέτα με σουρντίνα της Ingrid Jensen στο “M-Oving”, ενώ το αργόσυρτο μαρς “Ballad North” αφήνει χώρο σε όλα τα όργανα να συνομιλήσουν μεταξύ τους. Το αρμονικό πλαίσιο του “Castle Mountain” που θυμίζει τη δεκαετία του ’70 ευνοεί τα έντονα ρυθμικά ξεσπάσματα του Wikan και στον αντίποδα η γαλήνια μελωδία του “Yew” φτιάχνει ατμόσφαιρα για χαμηλόφωνους ρεμβασμούς από το σοπράνο και την τρομπέτα. Μέσα απ’ όλα αυτά το γκρουπ έχει διαμορφώσει έντονη προσωπικότητα κατανοώντας και ερμηνεύοντας τη Σκανδιναβική τζαζ μέσα από μια αμερικάνικη οπτική ή, γιατί όχι, και το αντίστροφο.

Επαφή: www.ingridjensen.com

Jazz & Tzaz, Μάιος 2011