Kahil El’Zabar

kahil-el-zabar.jpg
Δημιουργικός ακτιβισμός
Στα 54 του ο ντράμερ Kahil El’Zabar είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες της δημιουργικής σκηνής του Σικάγο. Πληθωρική προσωπικότητα με πολλαπλά ταλέντα και μακρόχρονη πολιτική δράση, ο Zabar μπήκε πολύ νωρίς στη μουσική από τον πατέρα του που ήταν κι αυτός ντράμερ. Μεγαλώνοντας στο Σικάγο μπορούσε να βλέπει από κοντά τους μεγάλους μουσικούς που ζούσαν την εποχή εκείνη στην πόλη: τον Gene Ammons, τον Roland Kirk, τον Von Freeman, τον Yusef Lateef, αλλά και να ρουφά στην κυριολεξία κάθε ήχο που ακούγονταν στους δρόμους: γκόσπελ, μπλουζ, r&b, doo-wop. Έγινε επαγγελματίας μουσικός από τα δεκαέξι και στα δεκαοκτώ του συμμετείχε στην περίφημη AACM (Association for the Advancement of Creative Musicians) και έπαιζε με μέλη του Art Ensemble of Chicago. Το 1973 του προσφέρθηκε η ευκαιρία να σπουδάσει στο Παρίσι, αλλά προτίμησε να μελετήσει κρουστά στο πανεπιστήμιο της Γκάνας, απόφαση που στάθηκε καθοριστική για τις μετέπειτα μουσικές του επιλογές. Έχει παίξει με τον Dizzy Gillespie, τον Cannonball Adderley, το Stevie Wonder, τον Paul Simon και τη Nina Simone (στο διάστημα που έμεινε μαζί της σχεδίαζε και τα ρούχα της!). Ανάμεσα στις δουλειές που έχει κάνει για τον κινηματογράφο και το θέατρο, είναι και η ενορχήστρωσή του στη θεατρική έκδοση του «Βασιλιά των Λιονταριών».

Το 1976 δημιούργησε το Ethnic Heritage Ensemble, το ένα από τα δύο σταθερά σχήματα που διατηρεί, που ανήκουν στα μακροβιότερα working group της εποχής μας. Το γκρουπ αυτό με το οποίο ο ντράμερ έδινε ξεκάθαρα το στίγμα της αφρο-αμερικάνικης κληρονομιάς του, ξεκίνησε με δέκα μέλη, αλλά σύντομα μετατράπηκε σε ένα ανορθόδοξο τρίο, με τον Zabar να αποτελεί μόνος του τη ρυθμ σέκξιον, δίπλα στους σαξοφωνίστες Ed Wilkerson και Henry Huff. Τον τελευταίο αντικατέστησε ο επίσης σαξοφωνίστας Maurice Mc Intyre και αργότερα ο τρομπονίστας Joseph Bowie (αδελφός του Lester και αρχηγός των Defunkt). Το άλλο σχήμα, τριμελές κι αυτό, αντιπροσωπεύει την άποψη του Zabar για το τρίο με σαξόφωνο, μπάσο και ντραμς. Στο Ritual Trio συμμετέχουν δύο από τους παλιότερους συνεργάτες του ντράμερ, ο σαξοφωνίστας Ari Brown και ο μπασίστας του Art Ensemble of Chicago Malachi Favors και από τις ηχογραφήσεις του έχουν παρελάσει ο Pharoah Sanders, ο Billy Bang και ο Archie Shepp. Μετά το θάνατο του Favors το 2004, τη θέση του πήρε ο Yosef Ben Israel.

Η ιστορική Delmark, η παλαιότερη ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία της Αμερικής (ιδρύθηκε το 1953), που μέσα στα χρόνια πρόσφερε ασφαλές καταφύγιο στη δημιουργική σκηνή του Σικάγο, με δύο νέες κυκλοφορίες μάς δίνει ταυτόχρονα δύο διαφορετικές όψεις των δραστηριοτήτων του Kahil El’Zabar. Η πρώτη είναι ένα DVD στο οποίο εμφανίζεται ζωντανά με το Ethnic Heritage Ensemble και η δεύτερη μια ηχογράφηση με τη μεγάλη του ορχήστρα.
Στο “Hot ‘n’ Heavy” παρακολουθούμε μια συναυλία του Ethnic Heritage Ensemble, διάρκειας λίγο πάνω από μια ώρα, μπροστά σε ένα περιορισμένο ακροατήριο στο Ascension Loft στο Σικάγο. Εδώ το γκρουπ έχει τετραμελή σύνθεση, με τον Ernest Dawkins – που πήρε τη θέση του Wilkerson όταν εκείνος αποφάσισε να αφοσιωθεί στους δικούς του 8 Bold Souls – στο σαξόφωνο, τον Fareed Haque στην κιθάρα και στην τρομπέτα τον νεαρό Corey Wilkes, που πρόσφατα έγινε μέλος των αναμορφωμένων Art Ensemble of Chicago. Με τον Haque κυρίως σε ρυθμικό ρόλο, τον Dawkins και τον Wilkes να μοιράζονται αυτοσχεδιασμούς διαρκείας και τον Zabar, που παίζει διαδοχικά αφρικάνικα κρουστά φτιαγμένα από τον ίδιο, καλίμπα και ντραμς, να κοιτάζει στα μάτια τη μητέρα Αφρική και να αντιπροσωπεύει τη φυσική και αρχαία σχέση του ανθρώπου με το ρυθμό, το φιλμ χωρίς εφέ και σκηνοθετική επιτήδευση μεταφέρει αυτούσιο τον αέρα της οικειότητας αυτού του μικρού χώρου και την αίσθηση της κοινότητας, βασικό και χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της μουσικής. Το DVD περιλαμβάνει και τη συναυλία επενδυμένη με τη φωνή του Zabar να σχολιάζει με εκτενή και πολύ ενδιαφέροντα τρόπο το ξεκίνημα και την εξέλιξη της καριέρας του.
Αν και τα πιο γνωστά πράγματα που έχει κάνει σχετίζονται με μικρά σχήματα, η σχέση του Zabar με τα πολυμελή σύνολα δεν είναι καινούρια. Το Ethnic Heritage Ensemble ξεκίνησε περίπου σαν big band και στα τέλη της δεκαετίας του ’70 ο ντράμερ ηγήθηκε μιας μεγάλης ορχήστρας. Στο “Transmigration” τον βρίσκουμε να διευθύνει την κολοσσιαία Infinity Orchestra, που εκτός από τον ίδιο και τους προσκεκλημένους Ernest Dawkins και Joseph Bowie, αριθμεί ούτε λίγο ούτε πολύ 39 μέλη! Η ορχήστρα αυτή έχει έδρα το Μπορντώ, μια πόλη με παράδοση στη τζαζ (εκεί ιδρύθηκε το πρώτο τζαζ κλαμπ στην Ευρώπη, τη δεκαετία του ’20), στη μουσική ακαδημία της οποίας διδάσκει τακτικά κάθε χρόνο ο Zabar. Πλήθος από σαξόφωνα, τρομπέτες, τρομπόνια, κιθάρες και κρουστά, μαζί με πλατό και ραπ φωνητικά δημιουργούν έναν ογκώδη και επιβλητικό ήχο, αγκαλιάζοντας το σύνολο των εμπειριών που κουβαλά στις αποσκευές του ο χαρισματικός λήντερ, ο οποίος περιορίζει τα εκτελεστικά του καθήκοντα, σολάρει μόλις μια φορά και επικεντρώνεται στο ρόλο του ενορχηστρωτή. Τα πέντε κομμάτια του άλμπουμ είναι πολύ απλά στη δομή τους, με ελάχιστη αρμονική ποικιλία (τα 25 λεπτά του “Speaking in Tongues” εκτείνονται σχεδόν εξολοκλήρου πάνω σε δύο ακόρντα), αλλά με μεγάλο ενδιαφέρον από πλευράς αυτοσχεδιασμών, όχι μόνο από τους δύο έμπειρους αμερικανούς, αλλά και από τους νεαρούς ντόπιους μουσικούς.
www.kahilelzabar.com
www.delmark.com

kahilelzabar.jpgehe.jpg

Με αφορμή τις δύο αυτές νέες κυκλοφορίες ο Kahil El’Zabar μάς παραχώρησε μια συνέντευξη στην οποία μιλά για το μουσικό του ξεκίνημα, τα δύο του γκρουπ και τον κοινωνικό ρόλο του σύγχρονου μουσικού της τζαζ.

Μίλησέ μας για την εποχή που μεγάλωνες στο Σικάγο. Τι είδους μουσική άκουγες;
Ήταν υπέροχο να μεγαλώνεις στο Σικάγο εκείνο τον καιρό. Η μουσική ήταν παντού. Άκουγα τα πάντα. Μπλουζ, τζαζ, γκόσπελ, r&b και σόουλ, μουσικές από όλο τον κόσμο. Οι γονείς μου με έφεραν σε επαφή με πολλές κουλτούρες και με έκαναν να νιώθω απεριόριστη υπερηφάνεια για τη δική μου.

Πώς ήταν να ζεις και να δημιουργείς στο Σικάγο τη δεκαετία του ’60 και του ’70; Πώς σου φαίνεται η σημερινή κατάσταση σε σχέση με τότε;
Μπορούσες να γευτείς μια τεράστια ποικιλία από μουσικές εμπειρίες και υπήρχαν πολύ μεγάλοι μουσικοί από τους οποίους μπορούσε να διδαχθεί κανείς. Όταν ήμουν νέος είχα την τύχη να δουλέψω με τον Gene Ammons, τον Eddie Harris, τον Von Freeman, τον Oscar Brown Jr., τον τραγουδιστή του γκόσπελ Jessy Dixon, τον παραγωγό του r&b Tom-Tom και όλους τους μεγάλους της AACM. Τι ζωή! Ήμουν πολύ τυχερός και πολύ ευτυχισμένος.
Σήμερα η σκηνή είναι ακόμη ενεργή και υπάρχουν πάρα πολλοί ταλαντούχοι νέοι καλλιτέχνες. Όμως έχουμε κακή τηλεόραση, ραδιόφωνο, εκπαίδευση, μέσα ενημέρωσης και οικονομία. Αισθάνομαι πολύ άσχημα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργούν οι νέοι καλλιτέχνες, όλα αυτά που πρέπει να υφίστανται. Προσπαθώ να βοηθώ με όποιο τρόπο μπορώ.

Τι επίδραση είχαν η παραμονή και οι σπουδές στην Αφρική πάνω στην προσωπικότητά σου και τη μουσική σου θεώρηση;
Άνοιξαν νέους ορίζοντες για το μυαλό μου, για το σώμα και το πνεύμα. Με βοήθησαν να ξεκαθαρίσω την αποστολή μου ως δημιουργικός εργάτης του πολιτισμού και ως καλλιτέχνης.

Εκείνη την εποχή άρχισες να παίζεις κρουστά με τα χέρια;
Όχι είχα ξεκινήσει από όταν ήμουν δεκατεσσάρων ετών. Όταν πήγα στην Γκάνα ήμουν δεκαεννιά. Ντραμς ξεκίνησα να παίζω από τα έξι μου.

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στο Ethnic Heritage Ensemble και το Ritual Trio, τα δύο βασικά σχήματα των οποίων ηγείσαι;
Η ιδέα του Ethnic Heritage Ensemble βασίζεται στη ρυθμική και μελωδική κακοφωνία με δουλειά πάνω στην αρμονία, ενώ του Ritual Trio η εξερεύνηση και η καινοτομία πάνω στο σουίνγκ μέσα από τους σύγχρονους αυτοσχεδιαστικούς τρόπους. Εκτός αυτού στο ένα σχήμα υπάρχει μπασίστας ενώ στο άλλο όχι.

Πιστεύεις ότι τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 και η Αμερικανική εισβολή σε Αφγανιστάν και Ιράκ, αναζωογόνησε την πολιτική σκέψη στη χώρα σου;
Νομίζω ότι οι καλλιτεχνικές κοινότητες ήταν περισσότερο ενεργές πολιτικά τη δεκαετία του ’60 και στις αρχές της δεκαετίας του ’70 από ό,τι μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Οι νέοι είναι πιο απαθείς στο σημερινό πολιτικό κλίμα. Ο κόσμος μόλις τώρα αρχίζει να αποδέχεται ότι η κοινωνική υπευθυνότητα είναι απαραίτητη για να επηρεάσει θετικά την αλλαγή του σημερινού κόσμου που κατακλύζεται από απάνθρωπους πολέμους. Οι άνθρωποι παντού αντιλαμβάνονται ότι οι ΗΠΑ έχουν κάνει μερικές πολύ κακές επιλογές στην εξωτερική τους πολιτική. Στα επόμενα χρόνια πιστεύω ότι θα δούμε μεγάλη ώθηση του πολιτισμικού ακτιβισμού.

Με ποιο τρόπο μπορεί η τέχνη να κάνει τους ανθρώπους πιο ενεργούς; Ποιος είναι ο κοινωνικός ρόλος ενός καλλιτέχνη της τζαζ σήμερα;
Να είναι κάτι περισσότερο από ένας καλλιτέχνης της τζαζ. Πρώτα από όλα οφείλεις να είσαι αληθινός άνθρωπος. Να αγαπάς τη ζωή και τους ανθρώπους, να ενδιαφέρεσαι για τον κόσμο γύρω σου. Για να είσαι πετυχημένος στη ζωή πρέπει να μάθεις να επιδιώκεις πολλαπλούς σκοπούς.

Τα ρατσιστικά φαινόμενα έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια; Εσύ αντιμετώπισες ποτέ προβλήματα λόγω του ονόματός σου;
Ναι φυσικά, αυτό είναι αυτονόητο. Τα ρατσιστικά προβλήματα αυξήθηκαν σε όλο τον κόσμο. Όσο για τη δεύτερη ερώτηση, οποιοσδήποτε έχει μουσουλμανικό όνομα έχει βιώσει την πολιτισμική προκατάληψη στο δυτικό κόσμο. Αντί όμως να μιλώ για τα άσχημα πράγματα που μου έχουν συμβεί, προτιμώ να εστιάζομαι στο πώς θα αλλάξουμε τον κόσμο.

Με ποιο τρόπο πιστεύεις ότι θα μπορούσε η δημιουργική σκηνή να προβληθεί περισσότερο στις μέρες μας;
Πρέπει να μάθουμε να χρησιμοποιούμε πιο δημιουργικά το Ίντερνετ. Χρειαζόμαστε μια νέα προσέγγιση στα μέσα ενημέρωσης. Πρέπει να μάθουμε πώς να προβάλλουμε και να καλλιεργούμε το σύγχρονο δημιουργικό τρόπο ζωής. Και να πολεμάμε την εξουσία!

Jazz & Tzaz, Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2007

Advertisements

0 Responses to “Kahil El’Zabar”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Kατηγορίες

Email me:

vagarag at freemail.gr

Αρχείο

Blog Stats

  • 26,170 hits
Αύγουστος 2007
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιολ.   Σεπτ. »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Αρέσει σε %d bloggers: