Μπλουζ σημαίνει ελευθερία

Στο καινούριο διπλό του CD o καλιφορνέζος μπασίστας Marcus Shelby παρουσιάζει ένα τζαζ ορατόριο για τη ζωή της μαύρης αγωνίστριας Harriet Tubman. Με αφορμή αυτή την κυκλοφορία μιλά στο Jazz & Tzaz για το πώς εμπνεύστηκε το έργο από τη ζωή αυτής της χαρακτηριστικής φιγούρας στην αφροαμερικάνικη ιστορία και για τον τρόπο που δούλεψε με τη μεγάλη ορχήστρα του για να το κάνει πραγματικότητα.

Άσπρο – μαύρο
Με τον Μπάρακ Ομπάμα να εξασφαλίζει το χρίσμα των Δημοκρατικών, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πως ωριμάζουν να δεχτούν τον πρώτο μαύρο πρόεδρό τους. Ωστόσο η επέλαση της Ομπαμαμάνιας δεν αναιρεί τις οικονομικές και κοινωνικές διαφορές που χωρίζουν λευκούς και μαύρους, οι οποίες παραμένουν και εμφανείς και μεγάλες. Μερικά από τα στοιχεία της έκθεσης The State of Black America 2008 που δημοσίευσε τον προηγούμενο Μάρτιο η National Urban League – που από την ίδρυσή της το 1910 έχει θέσει σκοπό της να στηρίζει τα δικαιώματα των αφροαμερικανών – απεικονίζουν το χάσμα. Το ποσοστό των μαύρων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας είναι τριπλάσιο και το ποσοστό των μαύρων ανασφάλιστων παιδιών είναι διπλάσιο από τα αντίστοιχα ποσοστά των λευκών. Η ανεργία χτυπά με διπλάσιες σχεδόν πιθανότητες τους μαύρους, ενώ οι αφροαμερικανοί απόφοιτοι του γυμνασίου έχουν συγκριτικά λιγότερες πιθανότητες να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο κολέγιο. Και παρόλο ότι σε σχέση με την έκθεση του 2007 η μέση ποινή για τους μαύρους κατάδικους μειώθηκε από τους 44 στους 40 μήνες, εξακολουθεί να παραμένει κατά 3 μήνες μεγαλύτερη από τον μέσο όρο ποινής των λευκών καταδίκων. “If you’re poor and black you are plain out of luck” σαρκάζει ο Ahmed Shawki, συγγραφέας του “Black Liberation and Socialism”.
Ο κάθε άλλο παρά φημισμένος για τις ριζοσπαστικές του (τουλάχιστον από μουσικής πλευράς) απόψεις Wynton Marsalis, εμφανώς επηρεασμένος από τον πόλεμο του Ιράκ αλλά και τη μεγάλη συμφορά στην ιδιαίτερη πατρίδα του εξαιτίας του τυφώνα Κατρίνα, αποφάσισε να μιλήσει έξω από τα δόντια για τη σημερινή Αμερική στο πρόσφατο “From the Plantation to the Penitentiary”. «Όλοι εσείς ριζοσπάστες της δεκαετίας του ’60 και μαχητές του κόσμου, ηθικοί επαναστάτες, αναγνώστες του Καμύ, φιλελεύθεροι φοιτητές, υποστηρικτές των ίσων δικαιωμάτων, τι συμβαίνει τώρα που όλοι εσείς είσαστε οι ηγέτες;» ρωτούσε οργισμένος στο κλείσιμο του άλμπουμ.

In search of blackness

Ο Marcus Shelby έπαιζε μπάσκετ και σπούδαζε ηλεκτρολόγος μηχανολόγος κι αυτό το επάγγελμα θα ακολουθούσε αν δε συναντούσε τον Wynton Marsalis που τον έπεισε να αφοσιωθεί στο μπάσο του που είχε αρχίσει να παίζει από παιδί σε μια χορωδία βαπτιστών στο Σακραμέντο. Το 1990 δημιούργησε το χαρντ-μποπ κουιντέτο Black/Note απ’ όπου πέρασαν ο πιανίστας Eric Reed, ο ντράμερ Willie Jones III και ο τρομπετίστας Gilbert Castellanos. Μετά από τέσσερα αξιόλογα CD με αυτό το γκρουπ, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 άρχισε να δουλεύει με το τρίο, το σεπτέτο του και το μεγάλο του σχήμα, τη Marcus Shelby Jazz Orchestra.
Το προηγούμενο άλμπουμ της ορχήστρας “Port Chicago” αναφερόταν στα εξηντάχρονα ενός τραγικού και όχι πολύ γνωστού γεγονότος της αμερικάνικης ιστορίας. Τον Ιούλιο του 1944 από έκρηξη που έγινε σε αποθήκη πυρομαχικών του Port Chicago στην Καλιφόρνια σκοτώθηκαν πάνω από 300 ναύτες, στην πλειοψηφία τους μαύροι. Τρεις βδομάδες αργότερα 320 ναύτες (όλοι τους μαύροι) διατάχθηκαν να φορτώσουν πυρομαχικά. Όταν οι περισσότεροι από αυτούς διαμαρτυρήθηκαν για ελλιπή λήψη μέτρων ασφαλείας, κατηγορήθηκαν για ανταρσία, στάλθηκαν στο ναυτοδικείο και 50 καταδικάστηκαν με βαριές ποινές. Αν και μετά τη λήξη του πολέμου τούς δόθηκε χάρη, η κατηγορία της ανταρσίας δεν αναιρέθηκε ποτέ.
Έναν ακριβώς αιώνα πριν από αυτά τα γεγονότα η Harriet Tubman, που μεγάλωσε κάτω από άθλιες συνθήκες δουλεύοντας σε μια βαμβακοφυτεία στο Μέριλαντ, με το φόβο ότι θα την πουλήσουν και θα τη στείλουν στο νότο, κάτι που είχε συμβεί και με άλλα μέλη της οικογένειάς της, εγκατέλειψε το σπίτι της. Από τότε ξεκίνησε μια νέα ζωή γεμάτη περιπέτεια και αγώνες. Βοήθησε συνολικά πάνω από 300 δούλους να απελευθερωθούν, επικηρύχτηκε για πολύ μεγάλα ποσά, έγινε κατάσκοπος της Ένωσης στον αμερικάνικο εμφύλιο, δούλεψε σαν νοσοκόμα, βοήθησε την εκκλησία των Μεθοδιστών. Όταν πέθανε σε βαθιά γεράματα, θεωρούνταν μεγάλη ηρωίδα από τη μαύρη κοινότητα. Σε αυτή την ξεχωριστή προσωπικότητα αφιέρωσε ο μπασίστας το καινούριο άλμπουμ της Marcus Shelby Jazz Orchestra (τρίτο για την ορχήστρα και έκτο προσωπικό του Shelby), συνθέτοντας ένα ορατόριο που το εμπνεύστηκε διαβάζοντας ένα βιβλίο της Kate Clifford Larson.

Ορατόριο για τη Harriet Tubman
Τι οδήγησε τον Shelby να γυρίσει πίσω τις σελίδες της ιστορίας της μαύρης Αμερικής; «Όταν ήμουν 9 χρόνων» θυμάται, «η μητέρα μου μού έδωσε ένα βιβλίο της Sarah Bradford που λεγόταν “Harriet Tubman: Moses of her People”. Ήταν μια βιογραφία της Harriet Tubman που η ιστορία του θάρρους της μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Αργότερα όταν η δουλειά μου ως συνθέτη είχε επηρεαστεί από την αφροαμερικάνικη ιστορία ανακάλυψα εκ νέου την ιστορία της από ένα άλλο βιβλίο, το “Bound for the Promised Land: Harriet Tubman” της Kate Clifford Larson, το οποίο τόνιζε τη σημασία που είχε για εκείνην η μουσική. Οδηγούσε το ταμπεραμέντο της και αποτελούσε όχημα για την έκφραση των ιδεών της, γινόταν προκάλυμμα για όσα κήρυσσε, παρηγορούσε την ψυχή της. Συνειδητοποίησα ότι χρησιμοποιούσε τις στοιχειώδεις μουσικές επινοήσεις για να επικοινωνήσει, με τον ίδιο τρόπο που τις χρησιμοποιούν οι μουσικοί των μπλουζ και της τζαζ. Η μουσική της γλώσσα υπογραμμίζει την αρχική πηγή όλης της αμερικάνικης μουσικής, που βρίσκεται στα μπλουζ. Το ροκ εν ρολ, η κάντρι, το R&B, το γκόσπελ, η σόουλ, το σουίνγκ, το μπίμποπ, η ποπ, όλα μοιράζονται το ίδιο DNA, τα μπλουζ. Ακόμα και το πανκ, το σερφ και το χέβι μέταλ δανείζονται την ίδια μπλουζ φόρμα και το χιπ-χοπ εκφράζει καθαρά τη συγκοπή και τη ρυθμική ποικιλία που βρίσκονται στα μπλουζ. Γνωρίζοντάς τα όλα αυτά μου ήλθε η ιδέα να γράψω μια μουσική αφήγηση που θα έλεγε την ιστορία της Harriet Tubman με πηγή έμπνευσης τη γλώσσα που χρησιμοποιούσε κι εκείνη για να επικοινωνεί».
Αφού συνέλαβε αυτή την ιδέα ο Shelby χρειάστηκε δύο χρόνια για να μελετήσει, να συλλέξει στοιχεία για την Tubman και να ταξιδέψει ακολουθώντας τη διαδρομή της στα μέρη που έζησε και άλλο ένα για να συνθέσει και να ενορχηστρώσει το έργο. Δούλεψε μεθοδικά. «Ο τρόπος που δούλεψα δεν είχε κάτι το πρωτοποριακό. Ωστόσο στο προσωπικό μου ταξίδι έπρεπε να πετύχω μερικούς συγκεκριμένους στόχους: να συνθέσω ένα έργο που θα έλεγε την ιστορία της Harriet Tubman, να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα των μπλουζ, το call and response, τα σπιρίτσουαλ, το σουίνγκ και την κλασική μουσική, να φτιάξω μια αφήγηση που θα εκφράζεται καθαρά μέσα από την ιστορία των μπλουζ και τη σημασία τους για την αμερικάνικη μουσική και να γράψω το λιμπρέτο».
Η δεκαπενταμελής του ορχήστρα, ενισχυμένη από τις φωνές της καταπληκτικής Faye Carol, της Jeannine Anderson, του Joseph Mace και του γνωστού ντράμερ Kenny Washington που αναδεικνύει ένα κρυφό ταλέντο του, ήταν το τέλειο εργαλείο για να ζωντανέψει τη δημιουργία του. «Η τεράστια ποικιλία φωνών που διαθέτει η ορχήστρα (φλάουτα, σαξόφωνα, τρομπέτες, τρομπόνια, πιάνο, μπάσο, τύμπανα και φωνητικά), περιλαμβάνει ό,τι χρειάζεται για να εκφραστεί η ιστορία μέσα στη μουσική. Όμως αυτό πουθενά δεν γίνεται πιο έκδηλο από ό,τι στη φωνή της Faye Carol που υποδύεται την Harriet Tubman. Το ίδιο σημαντική είναι και η ιδιαίτερη σχέση που έχω με καθένα από τους μουσικούς της ορχήστρας. Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας καθενός τους επηρεάζει τον τρόπο που αποδίδεται η ιστορία και η σχέση τους με την ιστορία οδηγεί σε μια συλλογική ερμηνεία».

Με το “Harriet Tubman” ο Shelby κατάφερε να δημιουργήσει ένα άλμπουμ που βγαίνει έξω από το χρόνο, συνδυάζοντας το δραματικό χαρακτήρα ενός θεατρικού έργου με ενορχηστρωτική ποικιλία αντάξια του Duke Ellington, εξαιρετικές ερμηνείες από τους τέσσερις τραγουδιστές και πλούσιους αυτοσχεδιασμούς από σολίστες όπως ο Danny Grewen (τρομπόνι), ο Rob Barics (τενόρο), ο Cabe Eaton (άλτο), o Mike Olmos (τρομπέτα) και ο Adam Shulman (πιάνο).

«Τα μπλουζ είναι η τέλεια μορφή δημοκρατίας» καταλήγει ο μπασίστας. «Όλες οι φωνές είναι ίσες αλλά και απαραίτητες ώστε το σύνολο να φτάσει στο μάξιμουμ των δυνατοτήτων του. Η ελευθερία είναι ο κινητήριος μοχλός που τα οδηγεί στην επιτυχία. Ελευθερία να αυτοσχεδιάσεις, ελευθερία να λυγίσεις τις νότες, να αλλοιώσεις τα ακόρντα, να κάνεις σκατ με τις λέξεις, να αλλάξεις το ρυθμό με συγκοπές, να παίξεις στρέιτ. Ελευθερία, ελευθερία, ελευθερία…τα μπλουζ μας δίνουν την ελευθερία να είμαστε αυτοί που είμαστε».

Επαφή: www.marcusshelby.com

Jazz & Tzaz, Ιούλιος 2008

Advertisements

0 Responses to “Μπλουζ σημαίνει ελευθερία”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Kατηγορίες

Email me:

vagarag at freemail.gr

Αρχείο

Blog Stats

  • 26,106 hits
Ιουλίου 2008
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιον.   Αυγ. »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Αρέσει σε %d bloggers: