Αφρικάνικη τελετουργία

ritual

Mark Alban Lotz – Adrien Oggier Ritual Orchestra
Τον Μάρτιο του 1961 ο σαξοφωνίστας και ενορχηστρωτής Oliver Nelson ανέλαβε το ρίσκο να συνθέσει και να ηχογραφήσει με μεγάλη ορχήστρα μια δουλειά που θα συνδύαζε την αφρικάνικη με την αμερικάνικη παράδοση. Ρίσκο γιατί γνώριζε ελάχιστα πράγματα για την αφρικάνικη μουσική, αλλά και γενικότερα για την Αφρική, τους ανθρώπους και τον πολιτισμό της. Φρόντισε λοιπόν να το ρίξει στη μελέτη και ξεκίνησε από πού αλλού, από το πιο οικείο σε εκείνον αντικείμενο, δανειζόμενος καμιά πενηνταριά δίσκους. Ακούγοντας μουσική από την Ουγκάντα, την Ταγκανίκα, τη Ρουάντα, το Κονγκό, διαπίστωσε ότι η ευρωπαϊκή κουλτούρα είχε αναμιχθεί με την αφρικάνικη μουσική σε τέτοιο βαθμό, που δεν ένιωσε ότι είχε να μάθει πολλά μελετώντας την. Εκείνο όμως που είχε μείνει ανέπαφο ήταν ο ρυθμός που είχαν μέσα τους οι άνθρωποι κι αυτό ήταν μια ασφαλής πηγή έμπνευσης για το “Afro-American Sketches” που ηχογράφησε έξι μήνες αργότερα.

«Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του εικοστού αιώνα ήταν το πάντρεμα της ευρωπαϊκής και της αφρικανικής μουσικής γλώσσας» διαπιστώνει ο μουσικολόγος Στέφεν Μπράουν (όπως διαβάζουμε στο δεύτερο από τα τρία τεύχη που κυκλοφόρησε η ελληνική έκδοση του περιοδικού Granta, το οποίο ήταν αφιερωμένο στην Αφρική). «Δεν ήταν απλώς ένας γάμος, αλλά μία σειρά γάμων, στον Αμερικανικό Νότο, στην Κούβα, στην Τζαμάικα, στη Βραζιλία και βέβαια στην Αφρική. Υπάρχει κάτι σε αυτές τις δύο μουσικές που μοιάζει η μία να χρειάζεται την άλλη. Η ευρωπαϊκή μουσική παρέχει την αρμονική πρόοδο, οργανωμένους γύρους, ένα τονικό κέντρο- μία ιδέα η οποία, όταν την ακούσεις δεν μπορείς να της αντισταθείς. Η αφρικανική μουσική προσφέρει την πολυρυθμικότητά της, ρυθμούς που έρχονται σε στρώματα- ένα είδος ρυθμού που όταν το ακούσεις δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτό».
Η σύντομη διαμονή στη μαύρη ήπειρο δύο ευρωπαίων, του φλαουτίστα Mark Alban Lotz και του τρομπετίστα Adrien Oggier, ήταν αρκετή για να τους κάνει να ανακαλύψουν τη δύναμη του αφρικάνικου μπιτ, στο οποίο επιστρέφουν σταθερά από τότε.

a-fulas-callA Fula’s Call – Mark Lotz meets Omar Ka: “Liingu” (Lop Lop)
Ο φλαουτίστας Mark Alban Lotz κινείται εκλεκτικά γύρω από την κοσμοπολίτικη φύση του (γεννήθηκε στη Γερμανία, μεγάλωσε στην Ταϊλάνδη και την Ουγκάντα και ζει στην Ολλανδία) και την ευρύτητα της παιδείας του (σπούδασε τζαζ και κλασική μουσική, εθνολογία και μουσικολογία κι αργότερα μελέτησε την αφρο-κουβανέζικη και την ινδική μουσική). Με αυτό τον τρόπο προσδιορίζει κι ο ίδιος τη μουσική του περιγράφοντάς την ως «καλαίσθητο φιούζον» και ονομάζοντας το βασικό του γκρουπ Lotz of Music, σε ένα λογοπαίγνιο με το επώνυμό του. Στο καινούριο του CD συναντιέται με τον σενεγαλέζο τραγουδιστή και κιθαρίστα Omar Ka, που ζει κι αυτός στην Ολλανδία και με μια ντουζίνα δικά τους τραγούδια ταξιδεύουν στη δυτική Αφρική, συντονίζονται με τους ρυθμούς της φύσης και τους χτύπους της καρδιάς και φέρνουν κοντά τούς τόσο διαφορετικούς κόσμους από τους οποίους προέρχονται. Η ζεστή, απαλά βραχνή φωνή του Ka, που τραγουδά στη γλώσσα της νομαδικής του φυλής Fula, έχει μέσα της την αγάπη για τη ζωή και την πίστη στις απλές αξίες, ενώ τα πάσης φύσεως φλάουτα του Lotz, τη βαθιά καλλιτεχνική παράδοση της δύσης και τον αυτοσχεδιαστικό πλουραλισμό της τζαζ. Τα δύο άλλα μέλη του γκρουπ, ο γάλλος κιθαρίστας Raphael Vanoli και ο ιρανός περκασονίστας Afra Musawisade ανοίγουν ακόμη περισσότερο το δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε ανατολή και δύση, βορρά και νότο, ενώ τρεις προσκεκλημένοι, ο ινδός Sandip Battacharrya (φωνή, τάμπλα), ο μαροκινός Mustapha Znaida (σεντίρ) και ο γερμανός Sebastian Pott (πιάνο), δίνουν ένα παγκόσμιο χαρακτήρα σε αυτό το πολύ όμορφο άλμπουμ.
www.lotzofmusic.com

cd-plingAdrien Oggier Ritual Orchestra: “Pling Plong” (Brambus Records)
Τελετουργική ορχήστρα ονομάζει το κουιντέτο του ο Ελβετός τρομπετίστας Adrien Oggier και ακούγοντας το CD του “Pling Plong” στην πολύ δραστήρια Brambus Records, μπορούμε να φανταστούμε γιατί. Πριν από μια δεκαετία ταξίδεψε για δώδεκα μήνες στη Δυτική Αφρική, έπαιξε με πολλούς ντόπιους μουσικούς (ανάμεσά τους και ο Toumani Diabate) και μυήθηκε στο πώς παίζεται και λειτουργεί η αφρικάνικη μουσική. Τους γήινους ρυθμούς και την εσωτερική δύναμη αυτής μουσικής μπολιάζει στο γκρουπ του, που θα ήταν ένα κλασικό τζαζ κουιντέτο αν δεν είχε την ιδιομορφία να βρίσκεται ένα τσέλο στη θέση του πιάνου (ή της κιθάρας). Αυτή η ιδιομορφία δίνει όγκο στον ήχο του μικρού αυτού σχήματος, καθώς όταν το τσέλο του Carlo Niederhauser παίζει μελωδικό ρόλο δίπλα στην τρομπέτα του Oggier και το άλτο του Achim Escher, δημιουργεί την αίσθηση μιας πολυπρόσωπης πρώτης γραμμής, ενώ όταν μένει στο μπακγκράουντ, διευρύνει τη ρυθμική βάση που απλώνουν οι φάνκι γραμμές από το ηλεκτρικό μπάσο του Tonee Schiavano και τα λιτά, κοντρολαρισμένα τύμπανα του Gilbert Paeffgen. Ο Oggier ξέρει να δημιουργεί την ατμόσφαιρα, να στήνει το σκηνικό χρησιμοποιώντας τα έντονα χρώματα και την πολυρρυθμία της Αφρικής, και πάνω απ’ όλα έχει την ικανότητα να γράφει δυνατές, σαγηνευτικές μελωδίες που αποτελούν τον κινητήριο μοχλό της ορχήστρας του. “Nice to be nice”, όπως λέει και ο τίτλος του κομματιού στο κλείσιμο του άλμπουμ, που είναι ο καλύτερος τρόπος για να γιορτάσει τα εικοσάχρονά της η μικρή αλλά πολύ αξιόλογη εταιρεία από την Ελβετία.
www.brambus.com

Ο Mark Alban Lotz και ο Adrien Oggier θυμούνται την πρώτη τους επαφή με την αφρικάνικη μουσική και περιγράφουν τι τους τραβά σ’ αυτή τη μουσική και πώς ηχογράφησαν τους καινούριους τους δίσκους.

malotzMark Alban Lotz: «Πρώτα απ’ όλα ο πατέρας μου είναι συλλέκτης δίσκων τζαζ και έτσι μεγάλωσα ακούγοντας αφρο-αμερικάνικη μουσική. Εκτός αυτού όταν ήμουν παιδί έζησα τρία χρόνια στην Ουγκάντα. Εκεί παρακολούθησα πολλές φολκλορικές εκδηλώσεις και άκουγα διαρκώς αφρικάνικη μουσική από το ραδιόφωνο που είχαν οι υπηρέτες στο σπίτι. Μου αρέσουν πολύ οι εξαιρετικές παλιές ηχογραφήσεις του Hugh Tracey που επανακυκλοφορούν από τη Sharp Wood Records. Πέρα από αυτά το αφρικάνικο συναίσθημα στο ρυθμό και τις πεντατονικές κλίμακες αποτελεί κομμάτι της γλώσσας της τζαζ. Εδώ στην Ολλανδία συνεργάζομαι με διάφορα σύνολα της world μουσικής, όπου παίζουν μουσικοί όπως οι Mola Syla, Ousmane Seye, Ibu Gaye, Lamine Kouyateh και John Kayongo και έχω κυκλοφορήσει τρία δικά μου CD με αφρο-κουβανέζικη μουσική, με μελωδίες και ρυθμούς της Santeria που πηγάζει από τη Δυτική Αφρική.
Αυτό που μου αρέσει στην αφρικάνικη μουσική είναι η δύναμή της. Οι φωνές έχουν έναν πολύ χαρακτηριστικό ήχο και το μέτρημα και τα χτυπήματα είναι καταπληκτικά. Όταν ακούω αυτή τη μουσική με παρακινεί να παίξω, αν και κάποιες φορές με απογοητευτικά αποτελέσματα, καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο για ένα τζαζ μουσικό να αυτοσχεδιάσει πάνω της. Αν ξεφύγεις λίγο από την πραγματικά απλή αρμονία και το ρυθμό της, χάνεσαι εντελώς. Έχει μια συλλογική αίσθηση και πρέπει πάντα να δουλεύεις με τη λογική του call and response.
Η Ολλανδία είναι μια μικρή χώρα και έτσι άκουσα από πολλούς μουσικούς να αναφέρουν το όνομα του Omar Ka. Κάποια στιγμή με κάλεσαν να παίξω σε ένα πρότζεκτ όπου συμμετείχε ο Omar και ένας θεότρελος Ολλανδός σολίστας της φυσαρμόνικας που δεν θυμάμαι πια το όνομά του. Από τότε κρατήσαμε επαφή. Τελικά το 2006 με κάλεσαν να παίξω με ένα γκρουπ δικής μου επιλογής, σε μια περιοδεία στη Ρωσία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ήταν η ευκαιρία που ζητούσα για να φτιάξω τους A Fula’s Call, με πυρήνα τον γκράιοτ Omar Ka. Η περιοδεία είχε μεγάλη επιτυχία και έτσι ηχογραφήσαμε αυτό το CD που είναι μια συλλογική προσπάθεια αυτής της πανευρω-αφρικανικής μπάντας. Συνήθως το σημείο εκκίνησης ήταν οι Fula ρίζες του Omar. Ο Afra (Musawisade) κι εγώ μελετάμε ινδική μουσική και έτσι αυτή είναι η τρίτη βασική επιρροή στη μουσική μας. Ο Raphael (Vanoli) έκανε σπουδαία δουλειά δίνοντας συνοχή και ιδιαίτερο χρώμα στα ετερόκλιτα στοιχεία του άλμπουμ».

adrien-oggier-portrait1Adrien Oggier: «Η πρώτη μου επαφή με την αφρικάνικη μουσική έγινε μέσω των κρουστών. Μετά από μερικούς μήνες μύησης και αφού συμμετείχα σε μερικές παραδοσιακές τελετές, άρχισε να με προβληματίζει η αδιάσπαστη σχέση ανάμεσα στη μελωδία και τα κρουστά. Η εύθραυστη ισορροπία αυτής της σχέσης αποτελεί από τότε τον κεντρικό άξονα των αναζητήσεών μου.
Ό,τι ακούγεται σε αυτό το άλμπουμ, πέρα από την ορχηστρική προσαρμογή και την μη χρησιμοποίηση πολυφωνικού οργάνου (με εξαίρεση την καλίμπα), οφείλεται πάνω από όλα στους μουσικούς που συμμετείχαν και την αυθόρμητη ερμηνεία τους, που προσπάθησα να προκαλέσω με την φυσική απλότητα των συνθέσεών μου. Το αποτέλεσμα ήταν άλλη μια συμμετοχική τελετουργία, που ταιριάζει στην ανθρώπινη ύπαρξη, τους χτύπους της καρδιάς, την ακατάβλητη πορεία του ανθρώπου και τα άλλοτε εύθυμα, άλλοτε λυπητερά του τραγούδια».

Jazz & Tzaz, Δεκέμβριος 2008

Advertisements

0 Responses to “Αφρικάνικη τελετουργία”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Kατηγορίες

Email me:

vagarag at freemail.gr

Αρχείο

Blog Stats

  • 26,170 hits
Δεκέμβριος 2008
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Νοέ.   Ιαν. »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Αρέσει σε %d bloggers: