Ben Ratliff

Ben Ratliff, Kate Fox Reynolds

Το τζαζ αυτί των New York Times
Άλλο πράγμα να γράφεις σε ένα εξειδικευμένο μουσικό περιοδικό κι άλλο να γράφεις για τη μουσική σε μια εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας και να βλέπεις τα κείμενά σου όχι μόνο να δημοσιεύονται λίγες μέρες ή και ώρες αφού ολοκληρωθούν, αλλά και να φτάνουν σε εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο. Κι είναι διαφορετικό το να αναπαράγεις δελτία τύπου, ή να γράφεις σαν ρεπόρτερ, καλύπτοντας γεγονότα και καταγράφοντας δηλώσεις κι άλλο το να αναλύεις, να κριτικάρεις και να διατυπώνεις προσωπικές απόψεις.
Ο Ben Ratliff είναι συντάκτης των New York Times από το 1996. Συνήθως γράφει για την τζαζ, αλλά δεν είναι καθόλου σπάνιο τη μια μέρα να δούμε ένα κείμενό του για τον πιανίστα Steve Kuhn και την επόμενη ένα άλλο για τους Sonic Youth, το φανκ γκρουπ Maze, ή τους Pantera. Ή να περιγράφει τις ενορχηστρώσεις του Gil Evans και τα σόλο του Miles Davis στο “Miles Ahead” και ύστερα να αναλύει την επίδραση της κιθάρας του Tony Iommi στο σημερινό μέταλ. Αναμενόμενο θα ‘λεγε κανείς, αφού μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο διαβάζοντας το Rolling Stone, τη Village Voice και το Creem και τα άρθρα και τα βιβλία του Robert Palmer, του Greil Marcus και του Nik Cohn, ή από την άλλη ότι δεν θα μπορούσε να διατηρεί μια μόνιμη θέση σε έντυπο αυτού του βεληνεκούς γράφοντας μόνο για την τζαζ. Εκεί που δεν χωρά αμφιβολία είναι ότι από το πρώτο του άρθρο που αναφερόταν στον Sonny Sharrock και δημοσιεύτηκε στο καναδέζικο περιοδικό Coda μέχρι σήμερα, όποιο και να είναι το θέμα του το προσεγγίζει με έναν προσωπικό, ξεχωριστό τρόπο.
ben ratliff - 100 recordingsΑυτή η ιδιαιτερότητα προβάλλεται και στα τρία βιβλία που έχει κυκλοφορήσει. Το “Jazz: A Critic’s Guide to the 100 Most Important Recordings” (Times Books, 2002) είναι μια επιλογή των 100 σημαντικότερων κατά το συγγραφέα δίσκων της τζαζ, που καλύπτει όλη την περίοδο της δισκογραφημένης ιστορίας της, από την πρώτη γνωστή ηχογράφηση που έγινε από την Original Dixieland Jazz Band το 1917, μέχρι το 2001 και περιλαμβάνει συνήθεις επιλογές όπως το “A Love Supreme”, το “Kind of Blue” και το “The Shape of Jazz to Come”, αλλά και απροσδόκητες προτιμήσεις όπως το “Coisas” του Moacir Santos, το “Vamonos Pa’l Monte” του Eddie Palmieri και το “Jazz Poet” του Tommy Flanagan.

ben ratliff - coltraneΤο “Coltrane: The Story of a Sound” (Faber and Faber, 2007) δεν είναι η συνηθισμένη βιογραφία του John Coltrane. Ο Ratliff περιορίζεται σε ελάχιστα βιογραφικά στοιχεία και εστιάζει στον ήχο του σαξοφωνίστα, μελετώντας την εξέλιξή του από τις πρώτες, λιγότερο γνωστές ηχογραφήσεις, πριν παίξει με τον Miles Davis και πριν ξεκινήσει την προσωπική του καριέρα, και προσπαθώντας να περιγράψει τι κάνει αυτό τον ήχο τόσο μοναδικό και πώς επηρέασε τις επόμενες γενιές.

ben ratliff - the jazz earΤέλος στο καινούριο του βιβλίο ‘The Jazz Ear: Conversations Over Music” (Times Books, 2008) ακούει δίσκους και συζητά με 15 γνωστούς τζάζμεν (Wayne Shorter, Pat Metheny, Andrew Hill, Sonny Rollins, Ornette Coleman, Maria Schneider, κα), ακολουθώντας μια αντίστροφη διαδικασία από αυτή του φημισμένου Blidfold Test που ξεκίνησε από τον Leonard Feather στο Downbeat τη δεκαετία του ‘40. Αντί να δει πώς θα αντιδράσουν ακούγοντας -χωρίς να τους έχει πει εκ των προτέρων περί τίνος πρόκειται- δικές του επιλογές, τους αφήνει να διαλέξουν οι ίδιοι τα κομμάτια που θα ακούσουν και σκιαγραφεί τα πορτρέτα τους, δίνοντάς τους την αφορμή για μια ελεύθερη συζήτηση που ξεκινά από αυτά που γνωρίζουν και αγαπούν, αποκαλύπτοντας με ποιο τρόπο ακούνε, τι προσέχουν και τι τους ενθουσιάζει και μιλώντας στη γλώσσα που ξέρουν καλύτερα: τη μουσική.

Συνέντευξη με τον Ben Ratliff
Πώς ξεκίνησες να γράφεις για τη μουσική;
Έγραφα κάποια κείμενα στην εφημερίδα που βγάζαμε στο γυμνάσιο και το πανεπιστήμιο, αλλά έπαιξαν μεγάλο ρόλο δυο σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν όταν ήμουν στο πανεπιστήμιο.
Το πρώτο ήταν ότι ήμουν τυχερός γιατί είχαμε έναν καταπληκτικό ραδιοφωνικό σταθμό στο Columbia, τον WKCR και από την ανάμιξή μου στο σταθμό αυτό έμαθα γρήγορα πολλά για την τζαζ. Έτσι για 3 χρόνια μέσα στη δεκαετία του ’80 είχα τη δυνατότητα να ακούω εκατοντάδες δίσκους, χωρίς να αναγκάζομαι να τους αγοράζω, και άρχισα να καταλαβαίνω πώς λειτουργεί η τζαζ.
Το άλλο ήταν ότι στο Columbia παρακολούθησα ένα μάθημα ειδικά για το γράψιμο κριτικής τέχνης, που δίδασκε ένας άνθρωπος που θαύμαζα πολύ, ο Gary Giddins, που έγραφε τζαζ κριτικές στη Village Voice.
Με ενδιαφέρουν οι καλές κριτικές σε όλα τα είδη της τέχνης. Ξεκίνησα να διαβάζω κριτικές για οπτικές τέχνες, για θέατρο, χορό, μουσική και κινηματογράφο από αμερικάνους κριτικούς όπως οι Pauline Kael, James Agee, Dwight Macdonald, Manny Farber, Martin Williams, Whitney Balliett, Arthur Danto και Otis Ferguson. Όλα αυτά τόνωσαν το ενδιαφέρον μου. Διάβασα και πολλούς άγγλους κριτικούς. Δυστυχώς εκτός από ελάχιστους που γράφουν στα ισπανικά και τα πορτογαλέζικα, με επηρέασαν πολύ λίγοι κριτικοί (ειδικά της μουσικής) από τον υπόλοιπο κόσμο, γιατί η δουλειά τους δεν μεταφράζεται αρκετά κι αυτό είναι πρόβλημα.

Το γράψιμο για τη μουσική, τουλάχιστον κρίνοντας από τη δική μου εμπειρία, πηγάζει από τη βαθιά αγάπη για τη μουσική και από την ανάγκη να μιλήσει κανείς γι αυτήν. Τι συμβαίνει με σένα;
Συμφωνώ. Αυτό που έχει σημασία για μένα είναι να γράφω γι αυτήν, γιατί είμαι καλύτερος στο να γράφω από το να μιλώ.

Εκτός από τη τζαζ γράφεις και το ροκ και για άλλα μουσικά είδη. Ποιες θεωρείς ότι είναι οι κυριότερες αισθητικές διαφορές μεταξύ τζαζ και ροκ;
Μέχρι ένα σημείο οποιοσδήποτε ακούει μουσική αξιολογεί την παράδοση. Οι διαφορές βρίσκονται ανάμεσα στην ηλικία και το πολιτιστικό υπόβαθρο που έχει το ακροατήριο. Δυστυχώς για να απαντήσω αυτή την ερώτηση χρειάζεται ένα ολόκληρο βιβλίο.

Τα κείμενά σου προφανώς φτάνουν σε πολλούς ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Πιστεύεις ότι η μουσική κριτική έχει δύναμη επιρροής στην εποχή μας;
Όχι μεγάλη. Αντίθετα η διαφήμιση εξακολουθεί να έχει μεγάλη επιρροή. Κριτική και διαφήμιση είναι πάντα σε πόλεμο μεταξύ τους, ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε.

Η τζαζ κριτική έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου;

Σκοπός της τζαζ δεν είναι να περιφρονεί και να ποδοπατά το παρελθόν. Λατρεύω τον Ornette Coleman και πολλοί που νιώθουν το ίδιο για εκείνον νομίζουν ότι ο Ornette πιστεύει κάτι τέτοιο για τη τζαζ, αλλά κάνουν λάθος. Η τζαζ έχει να κάνει με το γενικότερο πλαίσιο και τις βαθμιαίες αλλαγές. Οι κριτικοί κάποτε χρησιμοποιούσαν το σύνολο της ιστορίας της ως πλαίσιο, γιατί η μουσική αυτή τότε φαινόταν πολύ νέα. Τώρα έχει φτάσει τα 100 χρόνια και έτσι χρησιμοποιούμε μόνο τα τελευταία 40 χρόνια ως πλαίσιο. Πέρα από αυτό θεωρώ ότι έχουν αλλάξει πολύ λίγα πράγματα. Οι κριτικοί εξακολουθούν να εξαρτώνται από την ευφυΐα των μουσικών. Πάντως έχει επέλθει και μια άλλη μεγάλη αλλαγή. Είναι πολύ λιγότερο δημοφιλής και έτσι οι κριτικοί της τζαζ αναγκάζονται να γράφουν και για άλλα πράγματα. Γράφουν για την τζαζ σαν μια δυνατότητα ανάμεσα σε μια τεράστια μουσική ποικιλία. Έτσι όλο και λιγότεροι έχουν πολλές ειδικές γνώσεις για τη τζαζ.

Γίνεται συχνά λόγος για τη δυσκολία προσέγγισης της τζαζ από το μέσο ακροατή. Από την άλλη όπως είχε πει ο Duke Ellington οι ακροατές πρέπει να αισθάνονται αυτά που παίζουν οι καλλιτέχνες, να γίνονται μέρος της μουσικής και το τελευταίο που χρειάζεται είναι να αναλύουν αυτά που κάνουν. Ποια είναι η γνώμη σου;
Δεν χρειάζεται να είσαι μουσικός για να σου αρέσει οποιοδήποτε είδος. Είτε σε ενδιαφέρει να ακούς (ή και να χορεύεις), είτε όχι.

Ερχόμενος σε επαφή με πολλούς μουσικούς είναι φυσικό να γίνεσαι φίλος με κάποιους από αυτούς. Αυτό επηρεάζει το να αντιμετωπίζεις με κριτικό μάτι τη δουλειά τους;
Ισχύει το συνηθισμένο δημοσιογραφικό πρωτόκολλο. Είμαι προσεκτικός στο θέμα του ποιους κάνω φίλους μου. Έχω πολλούς γνωστούς που είναι μουσικοί της τζαζ, αλλά δεν πηγαίνω στα πάρτι τους, ούτε κάνω διακοπές μαζί τους. Αυτό είναι όλο και δεν είναι δύσκολο.

Θα ήθελες να μας πεις μερικούς από τους αγαπημένους σου κριτικούς, αλλά και τους συγγραφείς που σε έχουν επηρεάσει;
Αναφέρω μερικούς από αυτούς που μου αρέσουν αυτό τον καιρό: Robert Cantwell, Nik Cohn, Whitney Balliett, Alex Ross, John Darnielle, A. B. Spellman, Charles Keil, Christopher Small, Hermano Vianna, Thomas Hardy, Jon Caramanica, James Wood, Randall Jarrell, Antonio Riserio, Alma Guillermoprieto, Peter Carey, Roberto Bolaño, Joan Didion, George Grossmith, John McGahern, Marcel Proust, Oscar Wilde και η γυναίκα που γράφει στο blog arrozconbeans.com.

Στα κείμενά σου συνήθως εκφράζεις εντελώς προσωπικές απόψεις. Τι περιορισμοί υπάρχουν όταν γράφει κανείς για μια μεγάλη εφημερίδα όπως οι NYT;
Δεν μπορώ να βρίζω και να μιλώ πολιτικά. Δεν είναι και λίγο, αλλά αυτό ισχύει.

Τι κάνουν οι NYT για να αντιμετωπίσουν τη διεθνή κρίση που υπάρχει στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης:
Προσπαθούν να είναι η καλύτερη εφημερίδα, υποθέτω. Βέβαια η κρίση δεν σχετίζεται με το να κάνεις παραδοσιακή δημοσιογραφία, αλλά με το επιχειρηματικό μοντέλο της παραδοσιακής δημοσιογραφίας.

Πότε προγραμματίζεις να κυκλοφορήσεις το επόμενο βιβλίο σου; Τι θέμα θα έχει;
Δεν μπορώ να μιλήσω γι αυτό, γιατί είμαι ακόμη στο αρχικό του στάδιο και μπορεί να αλλάξει εντελώς πριν το ολοκληρώσω.

Jazz & Tzaz, Οκτώβριος 2009

Advertisements

0 Responses to “Ben Ratliff”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Kατηγορίες

Email me:

vagarag at freemail.gr

Αρχείο

Blog Stats

  • 26,170 hits
Οκτώβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Αυγ.   Νοέ. »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Αρέσει σε %d bloggers: