Αρχείο για Μαρτίου 2010

Wadada Leo Smith

Spiritual Fire

Όταν ξεκινούσε τη σχέση του με την αυτοσχεδιαζόμενη μουσική, η μητέρα του τον παρακαλούσε κλαίγοντας να σταματήσει τους πειραματισμούς και να μείνει πιστός στην παράδοση της πατρίδας του. Όμως για τον Leo Smith, όποιο όργανο κι αν έπιανε στα χέρια του μέχρι να καταλήξει στην τρομπέτα, τα μπλουζ ήταν πάντα κάτι παραπάνω από απλά δωδεκάμετρα. Γεννημένος στο Leland, μια μικρή πόλη στην καρδιά του Δέλτα του Μισισιπή, έμαθε αυτή τη μουσική από πρώτο χέρι, μέσω του πατριού του, που έπαιζε κιθάρα και ήταν φίλος με τον B.B. King. Απ’ την αρχή ένιωθε ότι τα μπλουζ συμβόλιζαν από κάθε άποψη την ελευθερία, πως ήταν η ιδανική βάση για ό,τι αναζητούσε μέσα από τον αυτοσχεδιασμό και έτσι συνέχισαν να βρίσκονται πίσω από κάθε τι που έκανε.

Το 1967, αφού είχε περάσει από διάφορα rhythm & blues γκρουπ και από τη μπάντα της μονάδας του στο στρατό, πήγε στο Σικάγο και έγινε ένα από τα πρώτα μέλη της AACM. Εκεί γνωρίστηκε με τον Anthony Braxton και μαζί με τον Leroy Jenkins σχημάτισαν το τρίο Creative Construction Company που τον έφερε για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Σε ένα άλμπουμ του Braxton, το “Three compositions of new jazz”, έκανε και το συνθετικό του ντεμπούτο το 1968 με το “The Bells”. Με το πρώτο κιόλας αυτό κομμάτι άρχισε να επεξεργάζεται το Ankhrasmation, το σύστημα που επινόησε για τη μουσική γραφή και ερμηνεία. Ο νεολογισμός αυτός προερχόταν από τη συνένωση τριών λέξεων: της λέξης ankh (δύναμη ζωής στα αρχαία Αιγυπτιακά), της λέξης ras (κεφάλι ή πατέρας στα Αμχαρικά, στη γλώσσα δηλ. της Αιθιοπίας) και του φθόγγου ma, που αναφέρεται στη μητέρα. Συμβόλιζε έτσι την παγκοσμιότητα της μουσικής του που ήταν στραμμένη στην Αφρική κι αγκάλιαζε αρσενικά και θηλυκά στοιχεία. Περιγράφοντας με πολύ αδρές γραμμές το σύστημά του θα λέγαμε ότι λειτουργούσε σε δύο επίπεδα. Με τη συμβατική γραφή παρείχε στους μουσικούς τη βασική δομή μιας σύνθεσής: το ρυθμό, την αρμονία, τη μελωδία, ενώ με τα υπόλοιπα σύμβολα τούς έδινε ενδείξεις για ό,τι έπρεπε να επεξεργαστούν, να αναλύσουν, να εξερευνήσουν αυτοσχεδιάζοντας. Το 1971 ίδρυσε την εταιρεία Kabell, για να γίνει ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες της τζαζ που ακολούθησαν το δρόμο της ανεξάρτητης παραγωγής. Τη δεκαετία του ’80 έγινε ρασταφάριαν και πρόσθεσε στο όνομά του τη λέξη Wadada κι όταν ασπάστηκε το μουσουλμανισμό συμπλήρωσε το όνομά του σε Ishmael Wadada Leo Smith.

Στα 69 του και ύστερα από 30 περίπου προσωπικούς δίσκους, δηλώνει ότι αισθάνεται πιο δημιουργικός από ποτέ, ότι γράφει ασταμάτητα και ότι έχει έτοιμα πάνω από 1000 κομμάτια! Τα σχήματα με τα οποία δουλεύει τα τελευταία χρόνια είναι τρία: το Golden Quartet, οι Organic και η Silver Orchestra. Με τα δύο από αυτά ηχογράφησε ζωντανά το καινούριο του διπλό άλμπουμ “Spiritual Dimensions”. Στο πρώτο CD το ακουστικό Golden Quartet, που στην τελευταία του έκδοση περιλαμβάνει τον Vijay Iyer (πιάνο), τον John Lindberg (μπάσο) και τον Pheeroan AkLaff (ντραμς), έχει μετατραπεί σε κουιντέτο με τον Don Moye δεύτερο ντράμερ. Στο δεύτερο CD παρατάσσεται ένα ασυνήθιστο ηλεκτρικό σχήμα, όπου τον πυρήνα των Smith, Lindberg και AkLaff, συμπληρώνουν 4 ηλεκτρικές κιθάρες (Nels Cline, Brandon Ross, Michael Gregory, Lamar Smith), ένα ηλεκτρικό μπάσο (Skuli Sverisson) και το τσέλο της Κορεάτισσας Okkyung Lee. Με αυτό τον τρόπο ο Smith μας δίνει τη δυνατότητα να αντιληφθούμε πόσο ανοιχτό είναι το πεδίο της γραφής του, στη βάση της οποίας υπάρχει πάντα το αφαιρετικό του παίξιμο και η έντονη πνευματικότητα της τέχνης του. Στην πραγματικότητα μας ωθεί να το κάνουμε, βάζοντας το ίδιο κομμάτι (“South Central L.A. Culture”) στο τέλος του πρώτου CD και στο ξεκίνημα του δεύτερου, σε δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές, που δείχνουν αφενός την εξέλιξή του στους 9 μήνες που χωρίζουν τις δύο ηχογραφήσεις, αλλά και τα περιθώρια ερμηνείας που επιδέχεται η μουσική του.

http://music.calarts.edu/~wls

Γεννήθηκες σε μια μικρή πόλη στην καρδιά του Δέλτα του Μισισιπή και έμαθες τα μπλουζ από πολύ μικρός. Πώς τα μπλουζ σε οδήγησαν στην αυτοσχεδιαζόμενη μουσική;

Τα μπλουζ είναι μια δημιουργική μουσική που χρησιμοποιεί είτε με όργανα είτε με τη φωνή τον αυτοσχεδιασμό, ο οποίος επικεντρώνεται σε μια εναλλαγή της τονικής και της πέμπτης συγχορδίας σε μια τονικότητα και αυτό αφήνει απεριόριστο χώρο για μουσικές εξερευνήσεις. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η μουσική αυτή είναι ελεύθερη, αλλά εξαρτάται από τον τρόπο που την προσεγγίζει κανείς.

Όντας ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που προσχώρησαν στην AACM, πώς πιστεύεις ότι κατάφερε να μείνει πιστή στις αρχές της με το πέρασμα του χρόνου:
Οι καλλιτέχνες της AACM έχουν αναπτύξει μια πολύ στενή σχέση ανάμεσα στο ρόλο που παίζει η μουσική στην κοινωνία και την αξία που έχει η πνευματικότητα στον τρόπο που κάνεις τέχνη και που ζεις. Η κουλτούρα της AACM αποτελούσε από μόνη της μια πρόκληση να δεις τον κόσμο μέσα από μια φρέσκια οπτική και όταν αυτή η οπτική δεν παράγει ανάπτυξη έχουμε τη βούληση να αλλάξουμε αμέσως κατεύθυνση, έτσι ώστε να ανακαλύψουμε την επόμενη ευκαιρία και να δημιουργήσουμε κάτι διαφορετικό. Συνεπώς κανόνας μας είναι η ελευθερία που λειτουργεί ακριβώς όπως οι αρχές της δημοκρατίας. Τιμούμε δηλαδή και το άτομο και το σύνολο, δίνοντάς τους την ίδια αξία.

Η πρώτη σου περιοδεία στην Ευρώπη ήταν στα τέλη της δεκαετίας του ‘60. Πώς βλέπεις τη σχέση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή και την Αμερικάνικη σκηνή στα 40 αυτά χρόνια που πέρασαν;

Υπάρχουν ακόμη συναρπαστικοί άνθρωποι σε αυτή τη μουσική. Όμως οι χώροι για συναυλίες είναι λιγότεροι και η φορολογία που επιβάλλεται από τις κυβερνήσεις στην Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο είναι ασφυκτική για τους ξένους καλλιτέχνες. Πάντως οι άνθρωποι που απολαμβάνουν τη μουσική είναι παντού οι ίδιοι, από τη στιγμή που θα καταφέρουν να ταυτιστούν με αυτά που αποκαλύπτει ο καλλιτέχνης.

Τι θυμάσαι από τις συναυλίες σου στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του ’80; (σημ. το τρίο των Leo Smith, Peter Kowald και Gunter Sommer έπαιξε στο φεστιβάλ Praxis τον Οκτώβριο του 1980 και ένα χρόνο νωρίτερα έκανε μια σειρά εμφανίσεων στο Jazz Club του Γιώργου Μπαράκου)

Μαζί με τον Peter Kowald και τον Gunter Sommer διασχίζαμε την θάλασσα στην Ελλάδα. Κάποια στιγμή καθώς πηγαίναμε προς τα βουνά βρήκαμε ένα χωριό και πήραμε το πρωινό μας που αποτελούνταν από άσπρα φασόλια και ψωμί. Θυμάμαι ακόμη εκείνη τη μέρα γιατί τα φασόλια αυτά ήταν τα καλύτερα που έχω δοκιμάσει στη ζωή μου. Με το τρίο αυτό με τον Peter και τον Gunter παίξαμε σε ένα μικρό κλαμπ και η μουσική ήταν θαυμάσια, πραγματικά εξαιρετική. Μόλις τελειώσαμε ήλθε ο Chick Corea και μας είπε «Καταπληκτική μουσική, μου άρεσε πάρα πολύ». Ύστερα πήγαμε βόλτα όλοι μαζί και συζητήσαμε για πολλή ώρα. Ένα χρόνο μετά το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα, οι «8 σημειώσεις» μου μεταφράστηκαν στα ελληνικά (σημ. «Σημειώσεις για τη φύση της μουσικής», εκδόσεις Νεφέλη).

Μπορείς να περιγράψεις με λίγα λόγια το “Ankhrasmation”, τη μέθοδο με την οποία γράφεις τις παρτιτούρες σου, σαν μέσο για αυτοσχεδιασμό;

Από το 1967 προσπαθώ να βρω μια σύντομη εξήγηση του Ankhrasmation, αλλά δεν τα έχω καταφέρει. Πάντως θα έλεγα ότι όποιος παίζει μια παρτιτούρα Ankhrasmation πρέπει να έχει τη μέγιστη δυνατή αίσθηση της φαντασίας και ειλικρίνειας σχετικά με το χρώμα, τη φόρμα και την εικόνα.

Πώς αποφάσισες να δημιουργήσεις τη δική σου ανεξάρτητη εταιρεία, την Kabell;

Εκείνη την εποχή κανένας άλλος δεν ενδιαφερόταν να κυκλοφορήσει τη μουσική μου και έτσι αποφάσισα να το κάνω μόνος μου. Αν δεν υπάρχει τρόπος να βρεις κάποιον να χρηματοδοτήσει τη δουλειά σου είναι προφανώς καλύτερα να προσπαθήσεις μόνος σου.

Ποια είναι η θέση της πνευματικότητας στη μουσική σου;

Σχεδόν κάθε κουλτούρα έχει μεγάλους καλλιτέχνες που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο επιδρά η μουσική στην κοινωνία,  προσφέροντας σε κάποιον την ευκαιρία να κάνει σκέψεις για τη ζωή και τον κόσμο. Η στιγμή αυτή μπορεί να έλθει είτε στο σπίτι, όταν βρίσκεται κανείς μόνος του, είτε στο χώρο όπου γίνεται μια συναυλία, όπου μπορεί να βιώνουν την ίδια εμπειρία χιλιάδες άλλοι. Αυτό συμβαίνει γιατί ο άνθρωπος έχει την απόλυτη δυνατότητα διανοητικής και αντανακλαστικής δύναμης.

Το Golden Quartet (που στον τελευταίο δίσκο έχει γίνει κουιντέτο) είναι ένα γκρουπ που υπάρχει εδώ και πολύ καιρό και όπως έχεις πει βασίζεται στην ιδέα ενός πνευστού που συνοδεύεται από rhythm section. Πώς θα περιέγραφες το καινούριο γκρουπ, τους Organic, που περιλαμβάνει τέσσερις κιθάρες, δυο μπάσα και τύμπανα;

Οι Organic δημιουργήθηκαν για να παίξουν ηλεκτρική μουσική, με τις ίδιες όμως εκτελεστικές αρχές που διέπουν και τα άλλα μου σχήματα. Δηλαδή η γλώσσα και τα συστήματα αυτού του σχήματος είναι θεμελιώδη στοιχεία στη δημιουργία της μουσικής. Η βάση του γκρουπ είναι τα έγχορδα (τέσσερις κιθάρες, ένα τσέλο και δύο μπάσα), εκείνο όμως στο οποίο διαφέρει είναι η ικανότητά του να στήνει ένα πολυκεντρικό, πολυτονικό και πολυεπίπεδο πλέγμα, όπου κάθε μουσικός έχει τη δυνατότητα και την ευθύνη να οργανώσει τα διαστήματα και τις ιδέες του συνόλου όση ώρα παίζουμε. Η αξία που δίνουμε στα ηλεκτρονικά έχει συλλογικό χαρακτήρα και στηρίζεται στην τέχνη της δημιουργίας ήχου και όχι θορύβου. Η φύση της μουσική των Organic είναι δυναμικά ηλεκτρική και ηλεκτρονική. Είναι γεμάτη φλόγα, στηρίζεται στην αλληλεπίδραση και την πνευματικότητα, είναι σύγχρονη, πολιτικά συνειδητοποιημένη. Η δημιουργική της ενέργεια απευθύνεται στην καρδιά και είναι συνδεδεμένη με το ανθρώπινο συναίσθημα.

Από τότε που ξεκίνησες την καριέρα σου βλέπεις την Αμερική να αλλάζει και να μετατρέπεται σε πιο πλουραλιστική κοινωνία;

Η Αμερική άρχισε να αλλάζει από τις πρώτες κοινωνικές επαναστάσεις, οι οποίες οδήγησαν σε μια πολιτική επανάσταση που έγινε από το λαό και από τον πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα. Η νέα αυτή πολιτική μπόρεσε να δημιουργήσει ένα συνασπισμό που υπερβαίνει φύλο, ηλικία και χρώμα. Η νέα Αμερική είναι ακόμη στο στάδιο της ανάδυσης και δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς θα εξελιχθεί, αλλά το μέλλον φαίνεται λαμπρό και προσδοκούμε ότι οι σωστές επιλογές θα μας βοηθήσουν να επενδύσουμε σε μια πληρέστερη ενότητα στη δημοκρατία μας.

Jazz & Tzaz, Μάρτιος 2010

Ramona Borthwick

Ramona Borthwick: “One of us” (Leitmotif)
Κόρη του διάσημου συνθέτη του μπόλιγουντ Enoch Daniels, η πιανίστα Ramona Borthwick έκανε τα πρώτα της μουσικά βήματα στη Βομβάη και εκεί. μαζί με τον άντρα της, τον κιθαρίστα Noel Borthwick, ηχογράφησε πριν από 20 ακριβώς χρόνια το “Sound Matters”, έναν από τους πρώτους δίσκους σύγχρονης τζαζ της Ινδίας. Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Βοστόνη, όπου παράλληλα με τη μουσική ασχολείται με τη γραφιστική και το σχεδιασμό ιστοσελίδων.

Το “One of us” είναι το 2ο άλμπουμ της και συνεχίζει να βασίζεται στο ίδιο έντεχνο μίγμα σουίνγκ και λυρισμού με το οποίο είχε κάνει το προσωπικό της ντεμπούτο το 2006 (“A New Leaf”). Η Ramona έχει την ικανότητα να ταιριάζει δύσκολους ρυθμούς και μελωδίες και να φτιάχνει ένα πολυσύνθετο μωσαϊκό που τα συστατικά του βρίσκονται στη μοντέρνα τζαζ, στην ευρωπαϊκή μουσική, κάπου κάπου στην ινδική παράδοση και πολύ συχνά στο λάτιν, ιδίως όταν συνοδεύει το πιάνο με τα λεπτά, ευλύγιστα φωνητικά της. Το σπάνιό της χάρισμα να είναι εξίσου καλή πιανίστα, βοκαλίστα, αλλά και συνθέτρια, κάνει τη διαφορά, σε βαθμό που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Στις αισθητικές της επιλογές δεν έχει στεγανά και δεν έχει πρόβλημα να περάσει από τον ακουστικό ήχο και τον ρομαντισμό (“One of us”) στα ηλεκτρονικά, τα φέντερ ρόουντς και το μόνταλ μουντ (“Resident Alien”), ή από την ανατολίτικη εισαγωγή του “Gaia” και τις συνεχείς αλλαγές του “Chinese Whispers” στο κεφάτο λάτιν “Rio Alegre” στο κλείσιμο του άλμπουμ. Όλα αυτά παιγμένα άψογα με τη συνοδεία του Noel Borthwick στην κιθάρα, της Ingrid Jensen στην τρομπέτα και το φλουγκελχορν, τον Johannes Weidenmueller στο κοντραμπάσο και τον Adam Cruz στα τύμπανα.
www.ramonaborthwick.com

Jazz & Tzaz, Μάρτιος 2010


Kατηγορίες

Email me:

vagarag at freemail.gr

Αρχείο

Blog Stats

  • 26,082 hits
Μαρτίου 2010
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Φεβ.   Απρ. »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031